Ana Sayfa AKADEMİK SOSYAL MEDYADA ARKETİPSEL KENT MARKA KİŞİLİĞİ YARATMA STRATEJİSİ: İSTANBUL MARKA ÖRNEĞİ

SOSYAL MEDYADA ARKETİPSEL KENT MARKA KİŞİLİĞİ YARATMA STRATEJİSİ: İSTANBUL MARKA ÖRNEĞİ

Yazar

Dr. Fatma Kamiloğlu

Uluslararası Kitap Bölümü Makale

Kitap linki:

https://www.google.com.tr/books/edition/Dijital_%C3%87a%C4%9Fda_Medyatik_%C4%B0leti%C5%9Fim_1/REy_EAAAQBAJ?hl=tr&gbpv=1&dq=fatma+kamilo%C4%9Flu&pg=PA3&printsec=frontcover

Kaynak: Kamiloğlu, F. (2023). Sosyal Medyada Arketipsel Kent Marka Kişiliği Yaratma Stratejisi: İstanbul Örneği, Dijital Çağda Medyatik İletişim I, Ed. Şebnem Çağlar, Murat Gülgör, s.69-110, Eğitim Yayınları, İstanbul.

ORCID: 0000-0001-5319-8290

Konu: İstanbul Marka Algısı, İstanbul Marka Kişiliği, Arketipler, Arketip, İstanbul Arketip Analizi, “İstanbul is the new cool” Reklam Filmi Analizi, Göstergebilimsel Analiz, Turizm, Turizimde Markalaşma.

“Bilinçaltı bizi bizden daha iyi bilir. Dışa bakan düş görür, içe bakan uyanır.” C. G. Jung

Giriş

İletişim, teknoloji, ulaşım olanaklarının gelişmesi ve yaşam biçimlerinin değişmesiyle beraber insanlar daha kolay ve daha sık seyahat etmektedir. Özellikle, sosyal medya platformlarında gezip-görme kültürü oluşmakta ve bu kültür kitleleri de etkilemektedir. İnsanların ve özellikle gençlerin hayata bakış açıları ve hayatı anlamlandırma biçimleri de sosyal medya ile yeni formlar kazanmaktadır. İnsanlar yaşadıkları ülkeyi aşıp dünyayı görme, yeni yerleri ve kültürleri keşfetme eğilimindedir. Sosyal medya ortamlarındaki paylaşımlar, reklamlar, gezginlerin tavsiyeleri ve seyahat deneyimi yaşayanların yorumları, seyahat etme motivasyonunu artırdığı gibi nereye seyahat edileceğini de belirlemektedir. Artık insanlar milyonlarca destinasyon alternatifi içerisinde gidecekleri yer seçiminde, sosyal medyayı incelemekte. Özellikle de, seyahat edenlerin deneyimleri, tavsiyeleri ve önerileri, deneyimsel pazarlamanın gücünü ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, destinasyonların sosyal medya platformu kullanma biçimleri, paylaşılan içerikleri ve reklamları da seyahat tercihlerini ve trendlerini belirlemektedir.

Dünyada yılda ortalama 1,5 milyar insan seyahat etmekte ve dünya turizm geliri yıllık ortalama 3,5 trilyon dolara ulaşmaktadır. Ekonomik anlamda bu büyük pastadan yer kapabilmek için ülkeler, şehirler hatta köyler bile markalaşma yoluna girmektedir. İstanbul da yıllık ortalama 13 milyon olan turist sayısını artırmak, dünya şehirleri ile rekabet edebilmek için markalaşma sürecinde aktif biçimde sürdürmektedir. İstanbul, bir dünya markası olmak ve turizmden daha fazla pay kapabilmek için sosyal medya ortamında markalaşma stratejileri geliştirmektedir. İstanbul’un, rakiplerinden farklılaşmak için hangi marka kişilik stratejilerini aktif biçimde kullanıldığı sorusu ortaya çıkmaktadır.

Bu bağlamda çalışmanın temel amacı, Ocak 2022 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın İstanbul markası için tüm dünyada, televizyonlarda ve sosyal medya platformlarında yayınladığı ana konsepti “İstanbul is the new cool” reklam kampanyasında, İstanbul’un nasıl konumlandırıldığını “Arketip Marka Kişilik Stratejisi” analizi ile ortaya koymaktır. Bunula birlikte, 2010 yılında yayınlanan “Kentsel Markalaşmada Reklamın Önemi: İstanbul Örneği” (Kamiloğlu, 2010: 245) doktora tezinde gerçekleştirilen anket çalışmasında, İstanbul marka kişiliği, Pearson’un Jung’un Arketiplerinden yola çıkarak oluşturduğu 12 arketip kişilikleri bağlamında “Sihirbaz ve Kaşif” olarak ortaya konduğu gözlenmiştir. Bu veriler ışığında bu çalışmanın bir diğer sorusu, 12 yıl önce İstanbul arketip analizi “Kaşif ve Sihirbaz” algısının aradan geçen onca zamandan sonra değişip değişmediğini ve günümüzde hangi arketip ile İstanbul’un markalaştığını ortaya koymaktır. Reklam filminin analizi, göstergebilimsel içerik analizi tekniği ile yapılarak, arketip marka kişiliği bağlamında İstanbul marka kişiliği ortaya konmaya çalışılmıştır.

TURİZM VERİLERİ

Birleşmiş Milletler Dünya Turizm Örgütü (UNWTO) “Turizm Barometresi” verilerine göre dünyada 2019’da ortalama 1,5 milyar insan seyahat etti. Turizm sektöründe covid-19 etkisi ile bir düşüş yaşansa da, 2020 yılında 450 milyona düşen bu rakama rağmen, uzmanların ön görüsü ise kısa sürede artacağı yönünde. Dünya turizminin bu hareketliliği ve çeşitliliği ülkeler arasında turizm rekabetini de artırmakta. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre Türkiye, 2015 yılında ortalama 36 milyon turist ağırlarken bu oran 2019 yılında ortalama 51 milyona ulaştı. Turizmden elde edilen gelir ise, 2015 yılında 31 milyar dolar iken 2019’de bu rakam 34 milyar dolar oldu. Kültür ve Turizm Bakanlığı, 2022 yılı için 42 milyon turist, 35 milyar dolar gelir hedefi ortaya koydu. Bu verilerin ne anlama geldiğini anlayabilmek için dünya verilerine bakmak gerekir. Dünya Turizm Örgütü verilerine göre, 2019 yılında en çok turist çeken ülkeler: Fransa, İspanya, ABD, Çin, İtalya ve Türkiye oldu.

Dünya Turizm Örgütü verilerine göre, 2019 yılı dünya turizm geliri 3,5 trilyon dolar. Bu muazzam gelirden daha fazla pay kapabilmek ve daha fazla turist çekmek için ülkeler, şehirlerini ve en ufak destinasyonlarını bile marka hale getiriyor. Artık şehirler ve destinasyonlar ticari bir marka gibi kendi logolarını, sloganlarını, tasarımlarını, reklamlarını ve sosyal medya platformlarını yönetiyor. Şehirlerin imajlarının anlaşılması ve yönetilebilmesinin öneminin birçok ekonomik ve politik argümanları vardır. Eğer bir ülke olumlu bir imaja sahip ise şehir imajı için pazarlama daha kolaydır ancak ülke olumsuz zayıf bir imaja sahip ise şehir için pazarlama iki katı zor ve pahalıdır (Anholt, 2011: 165).

Şehirler yaratıkları turizm potansiyeli, pazarlama ve marka olma gücü ile turizm pastasından pay kapma rekabeti içerisinde mücadele vermekte. ABD merkezli finans şirketi MasterCard’ın 10 yıldır yayınladığı, dünyada en çok ziyaret edilen şehirlerin açıklandığı Global Destination Endeksi’ne göre; 2019 yılında en çok ziyaret edilen şehirler sırasıyla; Bangkok, Paris, Londra, Dubai, Singapur, New York, İstanbul, Tokyo ve Antalya oldu. Türkiye’nin marka şehir anlamında en güçlü destinasyonu olan ve turizm potansiyeli (tarih, eğlence, iş, kültür vb.) çok yüksek olan şehri İstanbul, turist çekmek için nasıl bir marka stratejisi uyguladığı incelenmesi gereken önemli bir konu olarak gündemde.

Dünyadaki bu yoğun rekabetin içerisinde, özellikle markalaşma stratejilerini en etkin kullanan şehirler daha çok turist çekmekte. Global turizm verileri ortaya koyuyor ki, turizmde kentlerin önemi gittikçe artmakta, hatta şehirler tek başlarına ülkelerden daha fazla turist çekmekte? Anholt (2005), şehirlerin markalaşma sürecinde bazı algıları sahiplendiğini belirterek turist çektiğini dile getirmekte. Örneğin; Paris aşk, Las Vegas kumar, Kudüs inanç, Milano moda, New York enerji, Washington güç, Tokyo modernlik, Lagos kanunsuzluk, Barselona kültür, Rio eğlencedir. Bu marka algıları ve kişilik imajları ile şehirler rakiplerinden farklılaşma yoluna gidip turist zihninde kalıcı yer edinmekte. Şehirler adeta bir marka gibi kimlik, kişilik, imaj, algı ve konumlandırmalarını planlı ve stratejik biçimde oluşturmakta. Şehriler de markalaşma çabasında olunca artık şehirlerin de marka değerleri ölçümlenmekte. Japonya merkezli araştırma kuruluşu The Mori Memorial Foundation, 2008’den bu yana şehirlerin ekonomi, yaşanabilirlik, çevre, güvenlik, araştırma-geliştirme, ulaşım, kültür ve değerler bağlamında marka gücünü ölçümlemekte. Global Power City Index (GPCI) 2018 verilerine göre İstanbul tüm bu başlıklarda 36. Sırada yer almakta. “Dünyanın En Güçlü Marka Kentleri” listesinde; Londra, New York, Tokyo, Paris, Singapur, Amsterdam, Berlin, Seul, Madrid ve Şangay dünyanın marka şehir anlamında en güçlü 10 şehri durumunda.

Şehirlerin marka değerlerini ölçümleyen bir diğer araştırma ise Anholt-IPSOS City Brand Index. Araştırma dünya geneli seyahat eden 5000 kişi üzerinde gerçekleşen 2019 verilerine göre; Londra, Sydney, Paris, New York, Amsterdam, Viyana, Melbourne, Vancouver, San Francisco marka değeri en yüksek şehirler. Anholt-IPSOS City Brand Index 2018 raporunda, Avrupa şehirlerinin marka değer sıralamasında ise; şehirler genel olarak üst sıralarda yer alıyor ve genellikle derecelendirmelerin ilk yarısını işgal ediyor: Londra, Paris, Roma ve Amsterdam en üst sıralarda yer alırken (1-10); Viyana, Berlin, Barselona, Cenevre, Kopenhag, Münih ve Stockholm ikinci kademede (11-20); Madrid, Dublin, Prag ve Helsinki üçüncü kademede (21-30); Dördüncü kademede Moskova, Varşova ve Basel (31-40); ve İstanbul ise beşinci ve son turda (41-50).

Şehrin markalaşması sadece şehrin değerli bir kaynağı değil, aynı zamanda şehrin gelişimi için itici bir güçtür. Çünkü bir şehrin marka değeri şehre sermaye, bilgi, ar-ge ve insan kaynağı akışını doğrudan etkiler. Net bir şehir markası stratejisi, şehrin konumunu iyileştirebilir ve bütünlüğünü güçlendirebilir. Global City Lab, her ülkedeki büyük şehirler için ekonomi, kültür, yönetişim, çevre, yetenek ve itibar olmak üzere altı boyutun analizine dayalı şehir marka değerini değerlendiren dünyanın ilk profesyonel kurumu. Global City Lab’in “Global Marka Şehirler 2019” raporuna göre dünyanın en büyük 500 şehir markasının finansal eşiği 19,22 trilyon dolar. Marka değerleri 1 trilyon dolarını aşan altı şehir bulunmakta ve bu şehirler marka değeri en yüksek ve turizmden en fazla pay alan şehirler.

SOSYAL MEDYA VE TURİZM

Çağımızın yeni dijital dünyası sosyal medya, insanların yaşam alışkanlıklarını, hayata bakışlarını, alışveriş biçimlerini etkilediği gibi seyahat ve gezi tercihlerimiz de etkilemekte. We Are Social ve Hootsuite’in 2022 sosyal medya kullanım verilerine göre, dünya nüfusunun %63’ü internete erişebilmekte. Türkiye nüfusunun yüzde 80’i sosyal medya kullanıcısı durumunda. Bu da ortalama 70 milyon insana tekabül etmekte. Türkiye’de popüler sosyal medya platformları; Youtube, Instagram, Facebook, Tiktok, Twitter. Dünya ortalamasında insanlar güzden iki buçuk saatlerini sosyal medyada harcıyor. Bu durum, internete harcanan vaktin %35’ine tekabül ediyor. Sosyal medya reklam harcamaları da hızla büyüyor. İnternete ayrılan reklam bütçelerinin %33’ü sosyal medya reklamlarına gidiyor. İnternette alışveriş yapma eğilimi dünya ortalamasında %14 civarında. Türkiye ise %18 ile internette en çok alışveriş yapılan 6. ülke sırlamasında.

Internet’in turizmdeki avantajları, küresel etki, yaratıcı içerik seçeneği, doğrudan iletişim, izleyici profili oluşturma ve tüketicinin cevabına anında ulaşabilmektir (Morgan&Pritchard, 2006: 90). Sosyal medya iş birliklerine, etkileşimlere, zengin içerik paylaşımına olanak tanıyan bir yapı. Sosyal medyada etkileşimde bulunan, aktif olan ve müşterilerine dokunan markalar, müşterilerinin zihninde %40’a yakın olumlu etki ve imaj yaratmakta (Kim, 2010). Dolayısıyla da sosyal medyanın hayatımızın bir parçası olduğu gerçeğinden hareketle, seyahat ve gezi tercihlerinde de özellikle araştırma yapma, bilgi toplama, yorumlara bakma, gidilecek yerin görsellerine ve çekiciliğine bakma, rezervasyon yapma ve satın alma süreçleri artık sosyal medya üzerinden yapılmakta. Sosyal medya ortamında iki yönlü bir etkileşim mevcut. Öncelikle destinasyonlar kendi tanıtım ve reklamlarını bu mecra üzerinden yapabilmekte. Resmi web sayfaları, sosyal medya hesapları (Facebook, Twitter, Instagram, Tiktok vb.) Google reklamları, pazarlama kampanyaları, halkla ilişkiler faaliyetleri, gezi hesapları ile işbirlikleri, influencerlar ile projeler gibi çok çeşitli alanlarda bütünleşik pazarlama faaliyetlerini sürdürebilmekte. Televizyon, gazete, radyo, dergi gibi kitle iletişim araçlarına daha fazla bütçe ayırmak yerine sosyal medya ortamında, daha yaratıcı işlerle daha çok kişiye daha etkin biçimde ulaşılabilmekte. Bununla birlikte, sosyal medyanın en önemli özelliği, destinasyonu gezen turistlerin görüşlerini, beğenilerini ve eleştirilerini görebilme olanağı sunması. Sosyal medyanın yapısı gereği sunduğu anındalık ve şeffaflık, destinasyonlar için de olumlu etki yaratmakta. Turistin seyahat tercihinde, bu tavsiye veya eleştirilen büyük etkisi bulunmakta. Dünyada turizmde bu kadar yoğun rekabet ortamı söz konusu olunca, turiste ulaşmada ve etkilemede sosyal medyanın gücünün ne derece kıymetli olduğu ortaya çıkmakta.

Turistlerin sosyal medya ortamında seyahat süreçleri üç aşamada oluşmakta; gitmeyi düşündüğü destinasyon hakkında araştırma, daha önce orayı ziyaret edenlerin deneyimlerini okuma ve son olarak kendileri seyahatleri sırasında veya sonrasında yaptıkları görsel paylaşımlar, yorumlar ve değerlendirmelerdir (Milano vd. 2011: 474). Otis’in (2012) yaptığı araştırma verilerine göre, seyahat etme planı içinde olanların %45’i önce tatil yeri hakkında bilgi toplamakta, %42’si gezi planı ve gezi sırasında yapılacak etkinlikler ve faaliyetler hakkında bilgi toplamakta. Araştırmaya göre, katılımcıların %78’i gezi sonrası yaşadığı deneyimi, gözlemleri ve seyahat detaylarını paylaşmaya eğilimli olduğu ortaya çıkmıştır.

Nielsen Araştırma Şirketi’nin 2010 yılında Google ile ortaklaşa hayata geçirdiği “Online Tatil” araştırması sonuçlarına göre; Türk turistinin %61’i paket tur alımlarında seyahat edecekleri yer ile ilgili bilgileri internetten edinmekte. Sosyal medyanın seyahat alışkanlıkları üzerindeki etkisini ortaya koyan Dünya Seyahat Endüstrisi ve Küresel Eğilimler Raporu’nda (Santos, 2012), insanların %72’si tatilleri başlar başlamaz tatilleri sürerken hemen sosyal medyada fotoğraf ve video yüklemeyi tercih ederken, %46’lık kesim bulundukları lokasyonu, oteli veya destinasyonu paylaşmakta. Turistleri %46’sı otel, %40’ı ise etkinlikler, eventler, sosyal ve kültürel faaliyetlerle ilgili olumlu veya olumsuz yorumları sosyal medyada paylaşırken, hemen hemen %80’i tatilleri ile ilgili fotoğraf, video ve herhangi bir içerik paylaşmakta.

İnternet ve sosyal medyanın, turistlerin seyahat planlarını oluşturmada, nereye gidileceğine karar vermede, gidilecek yerde hangi etkinlik ve aktivitelerin yapılacağını belirlemede ne derece önemli olduğunu ortaya koyan bir diğer araştırma ise Mediascobe Europe’un gerçekleştirdiği Online Alışveriş Araştırmasıdır. Araştırma verilerine göre (2010); online alışverişte en popüler ürün %54 ile online satın alınan seyahat biletleri ve %42 ile tatil seyahat paketleri olmuştur. Araştırmaya katılanların %43’ü, online yaptıkları araştırma sonucuna göre tatil planlarını veya tatil yeri seçimlerini değiştirdiklerini ortaya koymakta. Belirtmek gerekir ki, her yüz kişiden 43’ü, kafasında başka bir seyahat planı varken, online araştırma sonucunda bu plandan vazgeçmekte ve internetten edindiği bilgiler eşliğinde yeni tatil planları yapmakta.

Pazarlamanın şimdilik ulaştığı son nokta dijital pazarlama iken doğrudan pazarlamanın ulaştığı nokta ise web pazarlaması (Kotler, 2000). Sosyal medya turizmde en geniş ölçekten en dar ölçeğe kadar etkili biçimde kullanılmakta. Bir ülkenin, bir şehrin veya bir destinasyonun sosyal medya ağlarında yer alması kadar turizm işletmelerinin de sosyal medyada varlığı hayati önemde. Tripadvisor, Booking, Airbnb, Enuygun, Hotels.com ve gezi sosyal medya platformları tüm süreçleri online yürütmekte. Çift taraflı iletişime açık, bilgiye ulaşma hızı ve kolaylığının olması, anındalık özelliğine sahip, deneyim paylaşımını sağlayan sosyal medya ortamı (Çiftçi, 2016) klasik pazarlama yöntemlerinden ayrılarak daha turist odaklı hareket etmekte. Qualman’a (2011: 11) göre, özellikle arama motorlarının milyonlarca bilgi içerisinden turistin ihtiyaç duyduğu bilgiyi doğru ve anında verme biçimi, sosyal medyanın etkinliğini artırmakta. Bunların yanı sıra, UNWTO verilerine göre pandemi sürecinde düşen turizm verileri 2022’nin ikini yarınsa doğru hızla 2019’a yaklaştığını göstermekte. Dünyada turizm hareketliliği pandemi öncesinin yarısını yakalamış durumda.

Sosyal medyanın tüketici davranışları üzerindeki etkisi, bütünleşik pazarlama iletişimini (reklam, pazarlama, halkla ilişkiler, sponsorluk, sosyal sorumluluk, doğrudan marketing vb.) bu alanda etkin kullanmayı gerekli kılmakta. Bu nedenle, sosyal medya reklamcılığı etkin büyüyen bir alan durumunda. Bu nedenle, markaların, marka bilinirliğini artırmak, rakiplerden farklılaşmak, yeni müşteriler bulmak, mevcut müşterileri markaya bağlı kılmak adına önemli bir alan. Sosyal medya reklamcılığında, potansiyel müşterileri dijital dünyada nerelerde ayak izi bırakıyorsa, o alanlarda yer almak önemlidir. Özellikle turizmde, potansiyel turistin destinasyon için nerelere tıklayıp araştırma yapacağını bilerek o alanlara reklam vermek gereklidir. Turist, destinasyonun resmi sosyal medya ortamlarına ve web sayfasına bakması olası olsa da turistin gezinme olasılığı olan sayfaları bilerek strateji geliştirilmekte. GWI’ya göre internet kullanıcılarının %49’u reklamının gördükleri markaları satın alma olasılığı daha yüksek. Bu bağlamda, reklam sıklığı arttıkça satın alma eğilimi de artmakta. Sosyal medya reklamları birçok k amaç taşısa da, en önemli iki amacı vardır; markayı satın almaya ikna etmek ve markayı tüketici zihnine ve kalbine taşımak yani unutulmamayı sağlamak.

Bir diğer taraftan, Öz’ün araştırmasına göre (2015) seyahat öncesi aşamasında turistlerin %56’sı sosyal medyayı kullanılıyor. Şöyle ki, her yüz turistten ortalama 60’ı, seyahat ve gezi yapmadan önce sosyal medyada araştırma yapmakta. Seyahat edenlerin sosyal medyada ve forum sitelerinde paylaştıkları yorumlar, fotoğraflar, videolar ve deneyime dayalı içerikler, potansiyel turistin ilk başvurduğu alanlar.

Bu bağlamda, Four Pillars Hotel’in (2012) “sosyal medya araçlarının turizm sektörüne etkisi” adlı araştırmasının sonuçlarına göre:

Google’da yapılan otel ve şehir adı aramaları %70 gerileyerek, yerini TripAdvisor ve Expedia gibi rezervasyon sitelerine bırakmıştır.
Amerikalı turistik tüketicilerin %38’i, dünyanın geri kalan kesiminin ise %64’ü seyahatleri sırasında sosyal medya araçlarını kullanmaktadır.
İnsanların %92 gibi yüksek bir oranının, tanıdıkları kişilerin tavsiyelerini, reklamlara tercih ettiği ortaya çıkmıştır.
Sosyal medyada yer alan müşteri yorumlarına güven oranı %70 seviyesindedir.
Seyahat sonrası sosyal medyada otel değerlendirmesi yapanların oranı %46, restoranları yorumlayanların oranı %40, tatil fotoğraflarını paylaşanların oranı ise %76’dır.

Sosyal medyanın turistin seyahatinin öncesinde, sırasında ve sonrasında etkili olduğu ortaya çıkmakta. Bunun temel nedenleri, bilgiye anına ulaşma hızı ve kolaylığı, alternatifleri değerlendirebilme, fotoğraf, video gibi detaylı bilgilere ulaşma, başkalarının deneyim, yorum, fotoğraf ve videolarını görme, fiyat analizi yapabilme, etkinlik, sosyal hayat ve kültür sanat gibi faaliyetleri planlayabilme, resmi kurumların paylaşımlarına ulaşmada kolaylık, tek boyutlu iletişim yerine karşılıklı iletişime geçebilme, deneyimlerini paylaşanlara ulaşıp detaylı bilgi alabilme ve seyahat deneyiminin arşivleme ve paylaşılma kolaylığıdır. Turizm, seyahat deneyimi ve yorumlarının yer aldığı en etkin sosyal medya ortamı olan Tripadvisor, 2019 yılı itibari ile tek başına ayda 463 milyon gezgine, seyahat planlarını belirlemede destek olmakta. Platform o kadar geniş ki; 859 milyonu aşkın yorum ve görüş insanları etkisi altına alıyor. Platform dünya çapında 49 pazarda ve 28 dilde hizmet vermekte. Artık turistler, sosyal medya sayesinde yemek yiyeceği yerin rezervasyonunu yapmakta, izleyeceği bir konserin biletini almakta veya kıyıda köşede kalmış sokak etkinliklerini bile bulabilmekte.

Sosyal medyanın bu cazip yapısı, destinasyonlar için aktif biçimde kullanılan platformlar halini almıştır. Hemen hemen tüm destinasyonlar, sosyal medya ortamlarını aktif biçimde kullanırken, turizm sektörünün içinde olan oteller, ulaşım firmaları, restoranlar, müzeler, eğlence sektörü ve tüm diğer kollar sosyal medyada aktif ve etkin biçimde yer almakta. Örneğin, otel rezervasyonları Twitter’dan yapılırken, ulaşım şirketleri Facebook’tan bilet satmakta ve Instagram üzerinden sorular cevaplanıp sorunlar çözülmekte. Artık modern pazarlama ortamında, turist çok kolay biçimde seyahati ile ilgili süreçlere ve turizm paydaşlarına sosyal medya üzerinden dokunabilmekte.

Bloglar, gezginlerin sosyal medya hesapları, Youtube videoları, resmi kurumların web sayfaları ve sosyal medya hesapları ve daha pek çok platform her ne kadar bilgi almada etkin olsa da beraberinde bilgi kirliliğine veya alternatifler arasında kararsızlığa da yol açabiliyor. Farklı kültürlerden ve farklı hayat biçimlerinden gelen insanların, aynı seyahat deneyimi hakkında farklı görüşleri olacaktır. Bu beraberinde kötü yorum olarak sosyal medya ortamına düşecektir. Turizm tercihinin daha çok duygusal bir boyut taşımasından ötürü, bu karmaşık yapı turist için sosyal medyanın başka bir handikabıdır.

İnternetin ve sosyal medyanın, destinasyon tercihinde etkisi bu derece yüksek iken destinasyonların sosyal medya ortamlarında güçlü markalar yaratmaları ve markalaşma stratejileri geliştirmeleri kaçınılmazdır.

TURİZMDE MARKALAŞMA

Markalaşma önce zihinlerde başlar. Bir ülkenin markalaşması tek başına yeterli değildir. Ülkenin simgesi olan şehirler ve destinasyonlar da markalaşmanın parçalarını oluşturur. Bir diğer taraftan, şehrin markalaşması söz konusu olduğunda da bu süreç ülke markasından bağımsız değerlendirilmez. Güçlü ülke markaları beraberinde güçlü kent markaları yaratmayı kolaylaştırır (Anholt, 2011). Ülkenin coğrafi yapısı, politik algısı, medyada yansıma biçimi, sinema, televizyon ve dizilerde sunum biçimi, edebi eserlerde, akademide yaratılan imajı ve sosyal medyada hakkında yapılan yorumlar ülke hakkında bir imaj yaratır. Bu temel imaj, adeta bir şemsiye görevi görerek ülkenin şehir ve destinasyonlarının imajlarını da etkiler. Bu bütüncül yaklaşımla ancak turizmde markalaşma çabaları sonuç verebilir. Bundan dolayı 2022 yılında Türkiye, Birleşmiş Milletler’e başvurarak “re-branding” stratejisi ile Turkey olarak dünyada yerleşen adını Türkiye olarak değiştirdi. Bu hamlenin Türkiye’nin marka değerini artacağı ileri sürülmekte. Turkey adı bilindiği gibi, İngilizcede hindi anlamına gelen Turkey ile birebir aynı. Ayrıca bu kelime günlük dilde başarısızlığı ifade etmekte ve olumsuz bir anlam içermekte. Türkiye’nin isim değiştirme girişimi aslında 1980’lere kadar uzanıyor. Dönemin Başbakanı Turgut Özal da benzer girişimde bulunmuş ve başarılı olamamıştı. Fakat yetkililer, uluslararası kamuoyunun Turkey’den Türkiye’ye geçmesinin muhtemelen uzun yıllar alabacağını belirtiyor. Türkiye’nin resmi turizm sitesi www.goturkey.com ismini www.goturkiye.com olarak değiştirdi. Türkiye’nin tanıtımı için 2022 yılında, 82 ülkede 64 filmle devam eden dijital reklamlara 1,5 milyar izlenmeye ulaşıldığı belirtildi.

Belirtmek gerekir ki, tüm bu çabalar içerisinde, şehirlerin marka değer verileri gösteriyor ki, turizm açısından kültür, tarih, coğrafya, insan sermayesi, ekonomi ve iklim gibi pek çok alanda güçlü yönlere sahip olan İstanbul hak ettiği yerde değil. Listede yer alan şehirlerle rahatlıkla rekabet edecek güçte olan İstanbul’un daha güçlü markalaşma stratejisine ihtiyacı var. Bütünleşik bir pazarlama yaklaşımı ve etkin marka konumlandırması ile İstanbul, marka değer sıralamasında üstlerde rahatlıkla yer alabilir. Burada devreye konumlandırmanın gücü girmekte. Şehrin hangi ana mesajlar etrafında konumlandırılacağının belirlenmesi beraberinde yürütülecek tüm pazarlama ve reklam faaliyetlerinin dayanağı olmakta. Şehir konumlandırma tipolojilerini kategorileri ayırırken örneğin Borça (2004: 106) şehirlerin zihinlerde oluşturdukları izlenimleri baz alarak bir tipoloji haritası çizmekte.

Tablo 3: Şehir Tipolojileri


Başkent şehirler ve kültürel başkentler	Londra, Paris, New York, Roma
Metropol merkezleri ve duvarlarla çevrili tarihi şehirler veya etrafı surlarla çevrili küçük şehirler	Cantenbury, New York
Önemli derecede tarihi şehirler	Oxford, Cambridge, Venice
İç alanı ile gündemde olan şehirler	Manchester, Milano
Yeniden Yapılandırılmış Kıyı Bölgeleri	Londra, Docklands, Sydney Darling, Harbour, Cape Town Waterfront
Endüstriyel Şehirler	Bradford, Köln, Linz
Deniz kenarı tatil yeri ve kış sporları merkezleri	Brighton, Nice, Lilehammer, Inssbruck
Amaca göre inşa edilmiş bütünleşik turistik bölgeler	Rogner Resort outside Vienna
Turistik eğlence kompleksleri	Disney World, Las Vegas
Özelleşmiş turistik hizmet bölgeleri	Lourdes
Kültürel / sanatsal şehirler	Florance

Kaynak: Güven Borça, Bu Topraklardan Dünya Markası Çıkar mı?, MediaCat Yayınları, İstanbul, 2004, s, 106.

Bir şehri marka olarak konumlandırırken, onu turizm pazarında olmayan yepyeni bir algı ile markalaştırmak bir tercihtir. Ama Morgan ve Pritchard’a (2006: 21) göre ise yeni ve farklı bir imaj yaratmak yerine zihinlerde oluşmuş olanı yani şehrin öne çıkan unsurlarını iyi bir şekilde ortaya koyup bütünleşik pazarlama becerisi ile bunları sunmak da bir tercihtir. Konumlandırma ya da yeniden konumlandırma şehrin hedef kitlesini yenilemeyi, marka kişiliğini değiştirmeyi ya da pekiştirmeyi, reklamları yenilemeyi içerebilir. Bir şehrin turizm destinasyonu olarak nasıl konumlanacağının cevabı Johns ve Mattsson’a göre (2005: 46) tarihi, kültürel, coğrafik değerler, altyapı, yatırım, turizm hizmetleri ve çekicilikler ile insan sermayesinin gelişimini ve pazarlamayı içermektedir.

Tablo 4: Dünyadan Ülke ve Bölgeler İçin Slogan Örnekleri

Şehir, Bölge, Ülke	Sloganı	Şehir, Bölge, Ülke	Sloganı
New York	I Love New York	St. Petersburg	Gateway to the West/East
Amsterdam	I Amsterdam	Honk Kong	City of Life / Asia’s World City
Stockholm	Inspired in Stockholm	Chicago	Business Capital of America
Singapore	Live it Up Singapore	Glasgow	An Arts Capital of Europe
Hannover	The City of International Fairs	Budapest	A City With a Thousand Faces
Scotland	Silicon Glen	Amsterdam	Capital of Inspiration
Helsinki – Region	Europe’s Magnetic North	Spain	Everything Under The Sun
Berlin	Capital of the New Europe	Copenhagen	Wonderfull Copenhagen
Glasgow	Glasgow’s Miles Better (Morgan, Pritchard, 2004)	Munich	Insurance City Number One in Europe
Yeni Zelanda	Being at One (Morgan, Pritchard, 2004)	Singapur	Farklı Kültürlerin, Eğlencenin ve Sanatın Şehri
Malezya	Truly Asia (Baumgarten, 2004)	Yeni Zelenda	%100 Yeni Zelenda
Barselona	Hayatın Aydınlık Yüzü	Las Vegas	Burada olup biten, yaşanan burada kalır (Palomar, 2005).

Kaynak: Seppo Rainisto, Success Factors Of Place Marketing: A Study of Place Marketing Practices In Northern Europe And The United States, Doctoral Dissertation, 2003, s,46.

Şehriler, temel konumlandırma stratejisini belirledikten sonra adeta bir marka gibi logo ve slogan çalışması üretmekte. Aşağıda görüleceği gibi dünyanın önde gelen ülkeleri ve şehirleri logolarını marka konumlandırmalarına göre şekillendirmekte. Ve yine bu şehirler, marka konumlandırmalarına dayanarak marka kişilik, marka vaadi, marka imajına uygun benzersiz ve fark yaratacak reklam faaliyetleri yürütmekte.

Türkiye, turizm potansiyeli bakımından hem tarihi, hem kültürel, hem doğa hem de insan zenginliği bakımından potansiyeli güçlü bir ülke. Bu yapı içerisinde ise özellikle İstanbul, marka bilinirliğinde ve turist tercihinde en yüksek potansiyele sahip. Dünyada en çok ziyaret edilen şehirler listesinde yer alan İstanbul için markalaşma stratejileri aktif biçimde kullanılmakta. Şehirler pazarlama, markalaşma, reklam, halkla ilişkiler ve tanıtım gibi bütünleşik pazarlama unsurlarını top yekûn kullanmakta. Şehirler de artık bir marka gibi değerlendirilmekte. Turist algısında şehirlerinde bir marka algısı, marka kimliği, marka imajı ve marka değeri oluşmakta.

Türkiye kentlerin markalaşması anlamında yayınlanan (2013) Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın ortaya koyduğu “2023 Türkiye Turizm Stratejisi 2007 ve Eylem Planı 2013” çerçevesinde, markalaşması öngörülen 9 bölge ve 15 kent (Amasya, Bursa, Çorum, Edirne, Gaziantep, Hatay, Konya, Kütahya, Manisa, Nevşehir, Kars, Mardin, Sivas, Şanlıurfa ve Trabzon ) belirlenmiştir ve bu kentlerin markalaşması için öngörülen strateji ve hedefler ortaya konmuştur. Bu doğrultuda İstanbul, İzmir, Gaziantep, Hatay, Ordu gibi şehirler marka kimliği oluşturarak, sloganlar, görsel imgeler, web sayfaları ve turizmi artıracak etkinlikler, fuarlar organize etti. Bu eylem planının devamı olarak 2019 yılında yeni Turizm 2023 Eylem Planı’nda, Türkiye, ortalama 75 milyon turiste ulaşmayı ve 65 miyar dolar turizm geliri elde etmeyi hedeflemekte. Hedefler;

Türkiye’yi ve bölgeleri markalaştırmak

Daha çok pazarda ve iç turizmde tanıtım

Marka oteller yaratmak ve nitelikli insan kaynağı yaratmak

Havalimanı, Uçak seferlerini, Kruvaziyer kapasitesini artırmak

Türkiye markalaşma çabalarını hedefte alırken, dünyada da turizmde kendini ön plana çıkarmakta. Türkiye, dünyada gittikçe popülerleşen cittaslow yani dinlenme ve huzur arayanlar için yavaş şehirler listesine 18 bölgeyi eklemeyi başardı. Aynı zamanda da, UNESCO Yaratıcı Şehirler listesinde de 16 şehri ile yer aldı. Ayrıca Türkiye’de 15 bölge, UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde bulunmakta.

Kent Markalaşması

Yerlerin, kentlerin, destinasyonların markalaşmasını anlayabilmek için ilk etapta marka kavramına ve stratejilerine değinmek gerekir. Marka, mal veya hizmetleri tanımlayan ve onları rakiplerinden ayırt etmeyi amaçlayan bir isim, işaret, sembol, şekil ya da bunların kombinasyonudur. Amerika’da uluslararası yasal tanıma göre marka, satılan ürünü ya da hizmeti piyasadakilerden ayıracak şekilde tanımlayan isim, işaret veya semboldür (Davis, 2011: 39). Bir marka, tüketiciler için her şeyden önce arkasındaki kurumun kişiliği ve o kurumun insanlara duygusal düzeyde ulaşma taahhüdü ile hayata geçirilir (Gobe, 2001: 15). Her ne kadar marka, biçimsel olarak rakiplerden farklılaştırmayı sağlayan görsel simgeler olsa da aslında marka bu görsel simgelerden çok öte anlamlar bütünüdür. Kotler (2000) rakiplerden farklılaşma boyutunun hem biçimsel hem de algısal olduğunu ortaya koymakta. Dolayısıyla marka, bir patent veya telif hakkından çok farklı bir şeydir. Marka, bir duygudur, yaşayan bir kişiliktir, bir imajdır, biraz romantizmdir. (Temporal, 2011 : 52). Bir ürünün, hizmetin markalaşma yolculuğu ile bir ülkenin, bir kentin veya bir destinasyonun markalaşma yolculuğu da benzerdir. Hem biçimsel olarak rakiplerden farklılaşmak gerekirken hem de duygusal, algısal, kişiliksel olarak farklılaşmak gerekir. Tosun (2010: 7-9) marka kişiliğini, markanın rakiplerden, insana özgü, sosyo ekonomik, kültürel, duygusal, kişiliksel ve bilişsel yönden farklılaşmasını ve benzersiz olmasını sağlayan nitelikler olarak tanımlamakta. Hedef kitle zihninde hatırlanmak, bilinmek, arzulanmak, sevilmek ve ziyaret edilir hale gelmek markalaşmanın amacıdır. Üstelik bu boyut tavsiye edilir hale gelirse bu da marka sadakatini ve bağlılığını doğurur.

Anholt (2004) bir destinasyonun imajını ve algısını sadece sahip olduğu kara parçası veya halkının oluşturmadığını belirtir. Destinasyonun sahip olduğu elle dokunulup gözle görülen varlıkların ötesinde (tarihi yerleri, kültürel ürünleri, binaları, havayolları, ulaşın olanakları, şehir mimarileri vb.) sahip olduğu duyusal algısı, imajı ve kimliği vardır. Bu yapının içine insani değerleri ve soyut kültürel miras da girer.

Ziyaret edilecek destinasyon tipine göre turistlerin katıldığı faaliyetler çeşitlilik göstermekle birlikte, turistler ziyaret ettikleri destinasyonda şu aktivitelerde bulunmaktadır; Şık ve lüks butiklerde alışveriş yapmak, müzeleri, sanat galerilerini, ve botanik bahçelerini ziyaret etmek, şık ve zarif ya da egzotik restoranlarda yemek yemek, tiyatro oyunlarını, operayı, baleyi, konserleri izlemek, gece kulüplerine gitmek, festivallere katılmak, spor karşılaşmalarını izlemek, panaromik turlara katılmak, tarihi mekanları ve ilginç mimari yapıları ziyaret etmek, destinasyonu özgürce dolaşmak ve keşfetmek.

Kent markalaşmasında temel nokta, konumlandırmanın net olmasını sağlamakla başlamaktadır. Rakiplerden daha iyi ve daha farklı olduğunun inandırılması ve turistin beklentilerini burada bulacağına onu inandırmaktan geçmektedir. Kentler fiziksel olarak gerçek varlıklardır ama turistin gözünde zihinde oluşan algılar bütünüdür.

Kentsel Markalaşmada Marka Kişilik Stratejisi ve Arketipler

Marka kişiliği terimi, bir marka adına atfedilen bir dizi insan özelliğini ifade eder. Etkili bir marka, belirli bir tüketici segmentinin sahip olduğu tutarlı bir dizi özelliğe sahip olarak marka değerini artırır. Bu kişilik, bir markanın işlevsel faydalarına ek olarak kazandığı niteliksel bir katma değerdir. Bu nedenle, bir marka kişiliği, tüketicinin ilişki kurabileceği bir şeydir. Markalar, tüketicilerle doğru rezonansa girebilmek için marka kişiliklerini doğru bir şekilde tanımlamalıdır. Marka kişiliğini, bir şirketin yaratıcı varlıklarından oluşan imajlarla karıştırmayın. Marka kişiliği, markanın insani olarak ortaya koyduğu algılar, kimlikler, kişilikler ve duygular bütünüdür. Aaker (1996: 162) temelde 5 marka kişilik tipolojisi ortaya koyar:

Samimiyet: Mütevazi, dürüst, haysiyetli, neşeli

Coşku: Cesur, canlı, hayal gücü geniş, güncel

Yeterlik: Güvenilir, zeki, başarılı

Çok Yönlülük: Üst sınıf, cazibeli

Sertlik: Çetin, dayanıklı, maskülen

Bir diğer ve en yaygın marka kişilik modeli ise Pearson’un geliştirdiği ve Carl Gustov Jung’un arketip kuramından esinlendiği 12 kişilik modelidir. Jung, (1875-1961-İsviçre) Sigmund Freud ve Alfred Adler gibi önemli isimlerde çalışmış “Derinlik Psikolojisinin” üç kurucusundan biridir. Analitik psikolojisinin kurucusu olan Jung; kompleks, içedönük-dışadönük, gölge, arketip, anima, animus gibi yapıları ve kavramları ortaya koydu ve kolektif toplumsal bilinçaltı alanında çalışmalar yaptı.

Carol Pearson 1998 tarihli çalışmasında, Jung’un “evrendeki varlıkların sayısı kadar” dediği arketiplerin temel olanlarını belirlemeye çalıştığı arketipler şunlar: Yaratıcı (Creator), Hükümdar (Ruler), İyileştirici (Caregiver), Bilge (Sage), Kaşif (Explorer), Masum (İnnocent), Kahraman (Champion, Hero), Sihirbaz (Magician), Sıradan insan (Everyman), Soytarı (Jester), Aşık (Lover). Jung, diğer psikanalistlerden farklı olarak, insanları dışarıdan gözlemleyip sonuçlar çıkarmak yerine, insanların davranışlarını gerçekleştirirken hissettikleri duyguları ve hayalleri (bilinçaltı tutumları) inceledi ve buna göre insanların iç dünyalarında etkin olan potansiyel güçleri (arketipleri) ortaya çıkardı (Pearson, 2002).

Arketip kelimesi ilk tip, kalıp yada bir şeyin aslını ifade eder. Jung, arketipleri, insanoğlunun varoluşundan bu yanda deneyimlerle, gözlemle, çevresel etkenlerle elde ettiği tutum ve davranış kalıpları olarak yorumlar. Bu deneyimler, hangi coğrafyada hangi kültürde olursa olsun benzerlik gösterir ve kuşaklar boyunca nesilden nesile taşınır (Jaffe, 2008). Bu kalıplar biçimsel olarak değişiklik gösterse de içeriksel olarak yüzyıllar önce şekillenen asıllarına benzerler. Jung’a göre her ne kadar insanoğlu, ondan önce şekillenen duygu, tutum ve davranış kalıplarına maruz kalsa da ait olma, sevgi, korku, ölüm, vicdan, adalet gibi duygu ve düşünceler insanoğlunun bilinçaltında vardır. Bunlar Jung’un “kollektif bilinçaltı” dediği olguyu oluşturur. Evrimsel ve çevresel biçimler bireyin kaderidir. Bizden önce oluşturulan temel tutum ve davranış kalıpları imgeler olarak bilince girip davranışa dönüşürler. Bu süreçte bilinç, bilinçaltında oluşmuş olan arketiplerden beslenir. Dünyayı algılama, yorumlamada, hayatı şekillendirmede, bir şeyi anlamlandırmada arketipler yol gösterir. Arketiplerin varlığı, sanatta, edebiyatta, sinemada, dinlerde, mitlerde, rüyalarda, hikayelerde, destanlarda ve insanın ürettiği her üründe ortaya çıkabilir. Farklı coğrafyalarda, farklı kültürlerde yaşansa da kolektif bilinçaltı sayesinde oluşan ortak kalıplar tüm insanlığı birleştirir (Jung, 2005). Örneğin; annelik şablonu hemen hemen her kültürde aynıdır. Anne demek, kolektif bilinçaltında; fedakar, sevgi dolu, cefakar, koruyucu, üretken, bereketli, özenli vb. anlamlar taşır. Kullanılan bir anne imgesi ya da bir anne kelimesi, beraberinde bilinçaltımızda, farklı coğrafyalarda kültürlerde olsak da benzer anlamları canlandırır. Anne arketipi bu kolektif bilinçaltına yerleşme gücü ile markalar veya edebi eserler tarafından kullanılır. Ya da bir siyasi figür, bir marka kendini anaç olarak konumlandırabilir. Bunların yanı sıra, arketipleri kullananları daha kolay anlamlandırıp daha kolay tanıyıp duygusal bağ kurabiliriz. Arketipler hemen hemen her alanda karşımıza çıkarlar. Örneğin bir sinema filminde, bir kahraman arketipi, bir hükümdar ki genelde zalim hükümdar arketipi, kahramana deli gibi aşık bir aşık arketipi, karamanın yanında danıştığı bir bilge arketipi ya da kahramanın yanında film boyunca esprili, şakacı, yerinde duramayan muzip bir soytarı arketipi vardır. Romanlarda, masallarda, reklamlarda, marka kişiliklerinde ve siyasi iletişim stratejilerinde arketipler sıklıkla kullanılır. Bir diğer deyişle, hedef kitlenin bu kısa sürede mesajları algılayıp kahramanlarla duygusal bağ kurması gerekir. Bu yüzden, tüketicinin bilinçaltında daha önceden oluşan arketipleri kullanmak en güçlü yoldur (Pearson, 2002).

Arketiplerin en önemli özelliği ve gücünü aldığı nokta evrensel olmalarıdır. Hayatı boyunca hiç yılan görmeyen insanların yılandan korkmaları kolektif bilinçaltında yaratılan korku arketipidir. Karanlıktan ve hayvanlardan korkmak, başarıyı kahramanlıkla özdeşleştirmek, anneliği yüceltmek, eğlenceli olan birini soytarı olarak algılayıp ondan gelen her mesaja gülmek, aşık olmanın ne olduğunu algılamak ve ona anlamlar biçmek arketiplerden beslenir. Bu bağlamda arketipler, bir insanın geçmiş yaşantılarının ürünü olan hafıza imgeleri gibi canlı görüntüler şeklinde ele alınmayıp kalıplar şeklinde ele alınmaktadırlar. Bu belirsiz imgeler gerçek dünyada bireyler tarafından karşılığı doldurulduğunda, canlı ya da cansız varlıklara dönüşmektedir (Jung, 2005). Bununla beraber arketipler bağımsız yapılar oldukları gibi, bazen bir araya gelerek yeni bileşimleri de oluşturabilirler. Örneğin kahraman arketipi, zorba arketipiyle birleşerek “acımasız lider” tipinde bir kişiliği oluşturabilir.

Arketipsel motiflerin izleri sinemada çok görülür. Örneğin, Yüzüklerin Efendisi’nde Gandalf tipik bir bilge arketipinin özelliklerini zihnimizde canlandırır. Baba filminin baş rol Carleone bir hükümdar-kral arketipidir. Fakat bu hükümdar, zalim değil merhametli bir babadır. Oscar ödüllü Braveheart filmi, zalim hükümdara baş kaldıran asi bir kahraman arketipi etrafında döner ve masum bir aşık arketipi de ölümü ile kahramanın zaferinde ona güç ve motivasyon verir. Sadakat ve fedakarlık zaten aşık arketipinin kolektif tutumudur.

Jung bir metinde, arketipler için, “milyonlarca yıllık yaşamın organik materyal halinde birikmiş ve yoğunlaşmış ölçülemez bir imge zenginliği” tanımını yapmıştır. Ayrıca başka bir metinde de arketipleri geçmişten gelen içgüdü formları şeklinde açıklamıştır (Hoeller, 2004).

Bu bağlamda, arketipler zihinsel yapının tarihsel arka planları şeklinde ele alınabilirler. Jung’a göre, arketipler durağan değildir. Zamanın akışı içerisinde değişir ve dönüşür. İnsanın sahip olduğu arketipler, deneyimlerle ve yaşamsal döngü ile değişir. Arketipleri temellendiren şey zırlaklara sahip olmasıdır. Zıtlıkların varlığı ile ancak tipler anlam bulur (Jung, 2012: 122-127). Jung’un biçimlendirdiği arketip kavramında tanımladığı temel arketipler kısaca şunlardır:

1. Anne Arketipi: Temelde annelik kavramı ile ilişkilidir ve anneliğe atıf edilen tüm imgeleri, kavramları ve duyguları içinde barındırır.

2. Geist Arketipi: Dışsal varlıklarla bağı olmayan içsel gücü simgeler. İdeal benliktir ve mükemmelliği simgeler. Kadim kültürlerden bu yana, tanrı ya da tanrısal güce sahip kişiliği simgeler.

3. Gölge/Ruh Arketipi: Geist’teki ideal olandan daha düşük bir tipi temsil eder. İlke insandan daha ileri seviyededir ve kendini geliştirerek bilincin alanında yer alır. Ruh’un iyi ya da kötü olduğundan emin olunamamakla birlikte, toplum iyi ruhları efsanelerinde ve masallarında nesilden nesile taşır. Duygulardan bağımsız biçimde imge üretebilir.

4. Anima Arketipi: Bu arketip kısaca, erkeklerin içindeki dişil özellikleri simgeler.

5. Animus Arketipi: Bu arketip kısaca, kadınların içindeki eril özellikleri simgeler.

6. Yaşlı Bilge Adam Arketipi: Bilgiyi temsil eder. Sorunlar karşısında çözüm için hitiyaç duyulan hekim, bilgin, otorite veya hocadır. Gerçeğe bilgi yoluyla ulaşır.

7. Kahraman/Savaşçı Arketipi: Cesur, adil, hayran olunan önder, tehlikelere göğüs gererek adaleti sağlayan kişidir.

8. Hilebaz Arketipi: İnsanları şaşırtan, yapacakları önceden kestirilemeyen, sürprizlerle dolu, şifacı veya büyücüdür.

9. Baba Arketipi: Anne arketipinden farklı olarak, daha dinamik, enerjik ve evin dışındaki ihtiyaçları gideren, koruyucu kollayıcıdır. Dış dünyayı ve enerjiyi temsil eder.

10. Yeniden Doğuş Arketipi: Bu arketip aslında tüm arketiplerin bir döngü ve değişim sürecinde olduğunu ifade eder.

Arketipler düz bir çizgide veya başlangıç ve sonu olan bir düzlemde değil, bir döngüden meydana gelir. Bu döngüde, bir arketip değişim göstererek başka bir arketip biçimine everilebilir. Jung zaten, arketiplerin durağan olmadığının ve sürekli değişimle birlikte hareket halinde olup biçim değiştirebildiğini belirtir. Jung, BBC’ye verdiği röportajda (1959) kendi arketipini henüz bulamadığını, arketipinin netleşmediğini ve sürekli değişim gösterdiğini belirtmekte.

Pearson, Jung’un arketip yaklaşımından ve kalıplarından hareketle 12’li arketip sınıflandırmasını ortaya koymuştur. Bu 12’li sınıflandırma, film endüstrisinde, masallarda mitlerde, reklamlarda, pazarlamada, müziklerde ve markalaşma çalışmalarında aktif biçimde görülmekte. Pearson’un (2012) biçimlendirdiği arketipler şunlardır: Yaratıcı (Creator), Hükümdar (Ruler), İyileştirici (Caregiver), Bilge (Sage), Kaşif (Explorer), Masum (İnnocent), Kahraman (Champion, Hero), Sihirbaz (Magician), Sıradan insan (Everyman), Soytarı (Jester), Aşık (Lover).

1.Masum (İnnocent)

Markalar: Cittaslow destinasyonlar (Maldivler, Fairfax USA, Serefihisar İzmir, İtalya), Rize Mahatma Gandi, Prenses Diana, Rahibe Teresa Dove, Duru, Sütaş, Pınar, Dalin, Molfix, Erikli, Damla, Hayat, Hacı Şakir Organik ve sağlıkla ilgili ürünler

Öne çıkan kelimeleri: Temizlik, sadelik, saflık, sağlık, iyilik, fedakarlık, çocukluk, ahlak, erdem, nostalji, mutlu olmak. İyimser, alçakgönüllü, sade ve dürüst. Problemlere dürüst, hızlı ve basit çözümler üretir.Yardımseverdir. Sevgi, güvende olma, saflık, iyimserlik ön plandadır.Amacı, kendi özünü bulmak. İçi dışı birdir. Niyetinde kötülük yoktur.Herkes için en iyisini, en doğrusunu ve en sağlıklısını ister.Net, açık ve şeffaftır.Amacı mutlu etmek ve bundan mutluluk duymak.Güven verir. Güvenmek ister. Zayıf yönleri: Gerçeklerden kopmak, entrikalarla baş edememek, rekabetçi ortamda aşırı nezaket, hayalperestlik, yanlış yapma korkusu, çocuksuluk, toyluk ve naiflik.

2.Bilge (Sage)

Markalar: Mısır, Kudüs, Silikon Vadisi, Şanlıurfa Canan Karatay, Mehmet Öz, Aziz Sancar, Einstein, İlber Ortalı, Celal Şengör Google, İş Bankası, Discovery Channel, Harvard, Oxford gibi üniversiteler, CNN, BBC gibi haber kanalları, Yayın evleri, Dergiler, Uzman kişiler

Öne çıkan kelimeleri: Bilgi, uzmanlık, deneyim, güven, ustalık, filozof, ermiş, bilim, araştırmacı, kahin, felsefeci, düşünür, sorgulayan.Dünyayı anlamak ve anlamlandırmak ruhunda vardır.Bilimden beslenir ve bilim ile hareket eder.Bilginin ve gerçeğin peşinden koşarak hem öğrenir hem öğretir.Bilgiyi aramak, araştırmak, sistematik bilgi mekanizmasını anlamak ve topluma ayna tutmak temel amacıdır.Cahillikle savaşır. Şüphecidir.Kendini eğitime adamıştır.Yaşça olgun ve deneyimlidir.Korkusu; cehalet, yanlış bilgi, yanıltmak. Zayıf yönü: Anlaşılmamak, yalnız kalmak, topluma yaygınlaşamamak, eğitime gömülüp toplumsal gerçeklerden kopmak, kibir.

3.Asi (Outlaw)

Markalar: Las Vegas, Kıbrıs, New York, İbiza, Milano, Havana Zeki Müren, Turgut Özal, Muhammed Ali, Madonna, Lady Gaga, Che Guevara, Martin Luther King Harley Davidson, Converse, Diesel, Axe, İkea, iPod, Puma, BMW, Audi

Öne çıkan kelimeleri: Asi, yıkıcı ve sıra dışı olmak, topluma karşı hatta toplumla savaşan, devrimci, uyumsuz, kalıbına sığmayan, bireysel, bağımsız.Hedefi, yasak elmaya ulaşmak.Toplumun çoğunluğunun düşüncelerine karşıdır. Toplumda işe yaramayan, yürümeyen ve adil olmayan ne varsa yıkmak ister.Bazen vahşi, isyancı, devrimci ve uyumsuz olabilir.Azınlığa hitap eder. Kitlesi azdır.Devrim ve tabuları yıkmak varoluş sebebidir.Şoke eder, korkutur.Fiyatı yüksek üst segment ürün ve hizmetler içindir. Skandallar onun ruhunda vardır.Gizliliği, saklılığı, yer altı örgütlenmeyi sever.Genç ve dinamiktir.Zayıf olmak, suça karışmak, horlanmak, kızgınlık, küçümsenmek, radikalleşmek temel kişilik tuzaklarıdır.Kendince bir devrim yaparken beraberinde şeytani davranışlar sergileyebilir.Zayıf yönü: Toplumdan kopmak, ötekileşmek, şeytan ilan edilmek, anlaşılmamak, bencil olmak, karanlık tarafta kalmak, yalnızlık.

4.Sihirbaz (Magician)

Markalar: Dubai, Kahire, Brezilya, İstanbul, Küba, Meksika Cem Yılmaz, Nesimi, W. Shakespeare, Levent Kırca, Fatih Sultan Mehmet Redbull, Axe, Fanta, Calgon, Loreal, Maybeline, Yves Saint Laurent, Gucci, Elidor, Ikea, iPod, Calgon

Öne çıkan kelimeleri: Değişim, dönüşüm, gizem, şoke etmek, şaşırtmak, illüzyon yapmak.İnsanlara değişim vaat eder. İnsanları şaşırtır.İnsanları etkisi altına alanlar, büyücüler, şamanlar ve kadim kültürlerdeki mitler.Zekayı ve bilinci artırmayı hedefler.Yenilikçi, hayalci, şaşırtıcı, şifacı ve büyüleyicidir.Teknolojiyi ve yenilikleri takip eder.Yenilikçi, çağdaş ve beceriklidir.İlgiyi üzerine çekmeyi severEğlendirirken şaşırtır, şaşırtırken sorunlara pratik yaratıcı çözümler bulur. Sahnede ve gözler önünde olmayı sever. İnsanları etkisi altına alıp izletmeyi sağlar.Vaatlerini kısa sürede hayata geçirir.Değişim ve dönüşüm vaat eder. Hayalleri gerçeğe dönüştürür.Beceriklidir. Uzmanlık alanları vardır. Kendi uzmanlık alanında şaşırtıcı yenilikler yapar.Sahnede olmak, gözler önünde olmak onun ruhunda vardır.Zayıf yönleri: Anlaşılmamak, unutulmak, dikkat çekmemek, değişimin gerisinde kalmak, tabuları yıkamamak.

5.İçimizden Biri (Regular Man/Everyman)

Markalar: Ankara, Londra, New Jersey, Pakistan Bülent Ecevit, Fatih Portakal, Sakıp Sabancı, Coca Cola, BİM, A101, Ülker, Eti, Lipton, Ford, Vodafone, Fiat, ŞOK

Öne çıkan kelimeleri: Sıradan vatandaş, arkadaş, eş, dost, komşu, biz, sen, ben.Orta direk, çalışan sınıf ve toplumun çoğunluğu.Bütün kadın ve erkekler eşit yaratılmıştır.Günlük hayatta herkesin kullanabileceği ürün ve hizmetleri temsil eder.Toplumun örf, adet ve kültürüne saygı duyar. Topluma bağlıdır. Uyumludur.Topumla iç içe ve iletişim halindedir. Topluma karşı değildir, asilik yapmaz, uysaldır.Fiyatı orta veya altı olan markalar için uygundur.Toplumun geneline hitap eder.İnsanları kategorilere ayırmaz ve eşit tutar.Empati yönü yüksektir ve toplumun içinden beslenir.Kullanımı yaygındır. Bize bizi biz gibi anlatır.Her yerdedir, ulaşımı kolaydır, yaygındır.Orta direk vatandaşı temsil eder.Zayıf yönleri: Sıkıcı olmak, sıradan olmak, farklı olamamak. Haksızlıklara başkaldırmamak, suiistimale açık olmak, baskıcı davranışa boyun eğmek, köleleşmek.

6.Aşık (Lover)

Markalar: Paris, Bodrum, Venedik, Roma, Amsterdam Marilyn Monroe, Marlon Brando, Sezen Aksu, Kayahan, Cemal Süreya, Shakespeare Magnum, Algida, Arçelik, OK, Browni, Chanel, Godiva, Biskolata, Victoria Secret, Chanel

Öne çıkan kelimeleri: Tutku, aşk, arzu, ihtiras, saplantı, fedakarlık, sevgi.Aşık arketipi sevgiden beslenir. Bu sevgi; karşı cinse duyulan sevgi kadar, anne-baba, kardeş, arkadaş, ilahi sevgidir. Fanatiklik, ateşlilik, taraftarlık, bağlılık, uyumluluk ve “anca beraber kanca beraber” mottosu vardır. Güzelliği, estetiği, iletişimi, insanlar arası yakınlığı, seksapeli, romantikliği, şiiri, edebiyatı ve sanatı çağrıştırır. Fiyatı orta ve ortanın üstündedir. Seçicidir, özeldir, eleganttır, kelimeleri farklı seçer.Bir kişiye, bir ürüne veya bir fikre tutkun olmak. Sevgi, empati ve hümanizm ön plandadır.Duygulara hitap eder ve güzellik ön plandadır.Sevgiyi aşka, aşkı sevgiye dönüştürür.Fiziksel açıdan çekicidir.Zayıf yönleri: Aşk tutkuya ve tutku da saplantıya dönebilir. Saplantılı aşk acı verici olabilir. Aşk duygusu tek başına yetmeyebilir. Hayatın gerçekleri acıtabilir. Yalnızlık, istenmemek, sevilmemek, terkedilmek, delicesine aşık olup gerçekleri görememek, taraf tutmak ve adil olamamak. Kıskançlık.

7.Soytarı/Animatör (Jester-Meddah)

Markalar: Karnaval ve etkinliklerin çok olduğu destinasyonlar (Rio, Pekin, Münih, Venedik, Tayland, Hindistan, Cannes, Budapeşte) Jim Carey, Sadri Alışık, Ayşen Gruda, Tolga Çevik, Ata Demirer, Doğu Demirkol Redbull, Pepsi, Profilo, Disney, Durex, Vodafone, Snickers, Falım, M&M, Fanta, Burger King, TikTok

Öne çıkan kelimeleri: Neşe, eğlence, iyi vakit geçirme, şakacı, oyuncu, hilebaz, palyaço, şaşırtıcı, zeki.Hayattaki anlamı, insanların iyi vakit geçirmelerini sağlamaktır. Başkalarını eğlendirir, güldürür, maskaralık yapar ama yalnız başına da eğlenmeyi bilir.Özgür ruhludur. Ruhunu besleyen şey neşe ve eğlencedir. Bunu zekice yapar.Fiyatı orta veya alt segmenttir. Herkese hitap eder. Gençtir, sağlıklıdır, dinamiktir.Anın tadını çıkarır. Kinayecidir ve ironiktir.İyi vakit geçirme ve dünyayı neşelendirme esastırHayatın kimsenin farkına varmadığı ironik ve komik anlarını ortaya çıkarır.Herkesten farklıdır.Nasrettin Hoca, Keloğlan, Fuzuli ve Nesimi gibi hayata ironik tarafından bakar.Shakespeare oyunlarında, soytarının hep bilge tarafı öne çıkar ve söylemeye cesaret edilemeyen gerçekleri söyler.Hayat dersini zekice verir. Bilgiyi, espri içinde verir. Kendini özletir, olsa da gülsek dedirtir.Zayıf yönleri: Gerçekten kopmak, hep neşe içinde olurken hayatın sorunlarından kaçmak, ciddiyeti kaybetmek, ilgisizlik, sıkıcılık, anlaşılmamak.

8.Anaç/Bakıcı (Caregiver)

Markalar: Fiziksel ve ruhsal sağlık turizminin öne çıktığı destinasyonlar, kaplıcalar (Hindistan, Meksika, Tayland, Türkiye, Singapur) Türkan Saylan, Hayrettin Karaca, Haluk Levent Omo, Sana, Pınar, Florence Nightingale, Volvo, Arko, Activia, Yataş, Sivil Toplum Örgütleri (UNISEF, Greenpeace, Tema Vakfı, LÖSEV, Daruşşafaka vb.)

Öne çıkan kelimeleri: İnsanları korumak, önemsemek, iyilik yapmak, fedakarlık, merhamet, acıma, yardımseverlik ve tüm canlıları ve doğayı sevmek.Mottosu; birimiz hepimiz için, hepimiz birimiz için.Uyum, ahenk ve cömertlik ruhunda vardır.Adeta anne sevgisi, şefkati, fedakarlığı ve duygusu onda vardır.Sağlık, gıda, eğitim ve insan hakları ve yardım kuruluşları alanında vardır.İnsanları mutlu ettikçe kendisi mutlu olur. İnsanları mutlu ederek birbirine bağlar. Genelde kar amacı gütmeyen kuruluşlar ya da insan sağlığını ve iyiliğini düşünen markalar için uygundur.Sosyal sorumluluk projeleri ve yardım kampanyaları yapar.Müşteri memnuniyetinin üst noktalarda olduğu markalar için uygundur.Cömertlik ve şefkat ruhunda vardır.Hassastır, yumuşak ruhludur. Ürünlerinde katkı maddesi ya da zararlı içerikler bulunmaz. Doğaya zarar vermez. Canlıları korur zarar vermez.Zayıf yönleri: Hassas kişiliği ona zarar verebilir. Acımasızlık karşısında zayıftır. Hassas yapısı nedeniyle rekabetçi ruhu yoktur. Aşırı fedakarlık nedeniyle kendinden vazgeçebilir. Rekabetçi ortamda tutunamayabilir. Suçluluk duygusu ve suiistimal edilmeye açık olmak.

9.Yaratıcı (Creator)

Markalar: San Francisco, Sidney, Fankfurt, Japonya, Çin, Hindistan, İspanya Atatürk, Nicola Tesla, Picasso, Michelangelo, Acun Ilıcalı, Steve Jobs, Elan Musk, Mark Zuckerberg, Serkan Borançlı (Getir) Apple, Twitter, Youtube, Netflix, Lego, Swatch, Samsung, Metaverse, McDonalds, Tedex

Öne çıkan kelimeleri: Yaratıcılık, zeka, hayal gücü, farklı düşünmek, sanatçı kişilik, yenilik, icat çıkarmadır. Mottosu; hayal et, farklı düşün ve yarat.Yerinde duramayan ve hep bir şeyler geliştirmek isteyen ruhlar içindir.Rakiplerinden hızlı düşünür, hızlı hareket eder ve farklı bir bakış açısı vardır. Eski köye yeni adet getirir.Estetik ve sanatçı yönü vardır.Ürün veya hizmeti, hedef kitlede seçenekler, yenilikler, sanatsal tasarımlar ve yaratıcı çözümler üretenler için uygundur. Teknolojik gelişmenin öncüsüdür.Rahatlık ve konfor prestijden önce gelir.Statüko merakı yoktur.Karmaşıklık yerine sadelik ve zeka ön plandadır.Yaratıcı ürünlerin fiyatı da yüksektir.Toplumun azınlığına hitap eder.Zayıf yönleri: Anlaşılmamak, toplumdan ayrışmak, hayal peşinde koşarken gerçeklerden uzaklaşmak, hayallerini gerçekleştirecek zemin bulamamak, rakiplerini takip etmemek ve bireysel kalmak. Yeniliklere açık olmayanlar tarafından eleştirilmek.

10.Hükümdar/Kral (Ruler)

Markalar: Washington DC, Delhi, Şangay, Moskova, Singapur, Tahran, Mekke, Bağdat Süleyman Demirel, Büyük İskender, Kanuni Sultan Süleyman, THY, Vakko, Mercedes, Ziraat Bankası, Adidas, IBM, Microsoft, Rolex, Lous Vuitton, Beymen, Hilton

Öne çıkan kelimeleri: Kontrol, sorumluluk, önderlik, güç, iktidar.Köklü, güçlü ve lider markalar için uygundur.Statü, prestij, güven, yöneticilik ön plandadırSorunları çözer, emir verir.Kraldır, kraliçedir, yöneticidir, politikacıdır, aristokrattır, rol model olur, üst kademelerde görev alır, liderlik yapar.Güven duygusu ve garanti sunar.Sektörün eski ve önde gelen markasıdır. Diğer markalar onu takip eder. Sektörü kontrol eder.Kuralları belirler. Deneyimlidir, alanının ustasıdır.Kitleleri peşinden sürükler. Kullanımı yaygındır. Global ve uluslararasıdır.Zayıf yönleri; bencillik, keyif, zevk, yaşlanmak, hantallaşmak, eskimek, yenilikleri yakalayamamak, zalimleşmek, sıkıcı olmak.

11.Kahraman (Hero)

Markalar: Samsun, Vietnam, Berlin, Varşova, St.Petersbug, Küba, Güney Kore, Afrika, Japonya Atatürk, Robin Hood, Alp Arslan, Selahaddin Eyyubi, Superman Nike, Marlboro, Volvo, Koçtaş, Toyota, Trendyol, Nike, Duracell,

Öne çıkan kelimeleri: Cesaret, başarı, öncü ve zihinsel güçtür. Dünyayı daha iyi ve adil hale getirip adaleti sağlamak. Zayıfların yanında olup, hukukun ve adaletin peşindedir.Mottosu: hedefe gidecek yol yoksa, o yol açılır.İnsanların, toplulukların sorunlarını çözer ve dünyayı daha yaşanabilir hale getirir.Zalimlerin korkulu rüyasıdır. Cesurdur.Yeniliklerin ve tabuların kırmanın öncüsüdür.Savaşçı bir ruha sahiptir, insanları motive eder ve eski kalıplaşmış düşüncelerden kurtarır.Yardım etmek ruhunda vardır.Rakipleri yener, hayranlık uyandırır, zoru başarır, insanları organize eder.Kimsenin yapmaya cesaret edemediği ya da çözüm üretemediği durumlarda ortaya çıkar.Zayıf yönleri: Plansız olmak, anı kurtarırken uzun vadeli düşünememek, zafer sarhoşluğu ile rakiplerini küçümsemek, kibir, yeniliklere adapte olurken geleneklerden kopmak, insanlara güvenmek.

12.Kaşif (Explorer)

Markalar: Avustralya, Afrika, Meksika, Belçika David Attenborough, Nasuh Mahruki, Barış Manço, Evliya Çelebi, Indiana Jones, Marco Polo Turkcll, Levi’s, Jeep, Peugeot, Turkcell, Marlboro, National Geograpih, NASA

Öne çıkan kelimeleri: Dünyayı keşfetmek, yeni yerler, yeni bilgiler edinmek, merak, heyecan, öğrenmek, daha iyiyi ve daha iyi bir dünyayı aramak.Maceracı, gezgin, bireysel, sorgulayıcı, kahraman olmak gibi bir derdi olmayan, toplumdan farklı ve biraz asi ve farklı.Keşfetme süreci; coğrafik, teknolojik, zihinsel, duygusal veya psikolojik olabilir.Özgür zihin ve özgür ruh gerektirir Toplumun öncüleridir. Topluma yeni şeyler kazandırır, gösterir. Merak duygusu hakimdir. Korkusuzdur. Cesaretlidir.Sağlam ve dayanıklıdır. Doğada, zorlu seyahatlere dayanıklılık gösterir. Toplumun içinde erimek yerine bireyselleşme ön plandadır.Araştırmacıdır, denemekten çekinmez, yanılmaktan korkmaz, kimsenin cesaret edemediklerini eder. Merakının peşinden koşarken doğabilecek her türlü zorluğa hazırdır. Dayanıklıdır. Sınırlanmaları sevmez. Yolculuk boyunca öğrenir ve bireysel tekamülü tamamlamak ister. Amacı kendini bulmak. Sıkıcı değildir. Tatminsiz olabilir. Zayıf yönleri: Kabına sığmayan merak duygusu onu yanlış yönlere sevk edebilir. Aşırı bireysellik onu toplumdan koparabilir. Toplumun ilgi alanından ayrı çok özel ilgi alanları onu yalnızlaştırabilir. Plansız keşifler onun yönünü kaybetmesine sebep olabilir. Korkusu tuzağa düşmek ve bir yere bağlanmak. Başıbozukluk, avarelik ve amaçsızlık onun için tuzaktır.

ARAŞTIRMANIN METODOLOJİSİ

Araştırmanın Amacı

Dünya turizm sektörünün hacmi göz önüne alındığında, bu pastadan daha fazla pay kapabilmek için turizm sektöründeki tüm paydaşlar sosyal medyayı aktif kullanmakta. Hedef kitlenin zihninde ve gönlünde yer edebilmek için özellikle destinasyonlar, şehirler hatta köyler bile farklılaşma stratejileri ve markalaşma çabaları içine girmekte. Markalaşma stratejilerinde, marka değerinin bir bileşeni olan, marka kimlik tipolojileri oluşturmada Aaker’in ortaya koyduğu 5’li kişilik kullanılmakta. Buna karşın, marka kişiliği oluşturmada Carl Gustov Jung’un Arketip modelinden esinlenerek Carol Pearson’ın geliştirdiği 12 Arketip sınıflandırılması markalaşma stratejilerinde daha anlamlı sonuçlar vermekte. Markanın tüketici zihninde bir insan gibi konumlandırılması, tüketici ile duygusal bir ilişki yaratılması ve rakiplerden farklılaşması anlamında marka kişilik stratejileri, markaların uzun vadede kullandıkları etin bir modeldir. Özellikle arketip kişilik stratejisi ile markalaşma çabaları, bütünleşik pazarlama iletişiminde de markaların tüm süreçlerine kaynaklık etmekte. Markanın oturtulacağı arketip ya da arketipler net olduğu takdirde, bu algıyla örtüşecek reklamlar, halkla ilişkiler faaliyetleri, sponsorluklar, sosyal sorumluluk çalışmaları, sosyal medya içerik paylaşımları ve tüm kurumsal içerikler bu paralelde oluşturulur. Yaratılan arketip, markalaşma sürecinde markanın gideceği yol haritasını inşa eder. Örneğin; Paris, aşık arketipini aktif biçimde kullanmakta. Aşık arketipi çerçevesinde, şehrin kişiliğine uygun romantik filmler, aşk romanları, sanatsal faaliyetler, sosyal medya paylaşımları, reklamlar ve etkinlikler tasarlanmakta.

Tüm bu bilgiler ışığında araştırmanın amacı, İstanbul markasının sosyal medya platformlarında yayınladığı reklamında hangi arketip kişiliğini yansıttığını ortaya koymak. Bu doğrultuda, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın en son yayınladığı (Ocak 2022) ve tüm dünyada ve sosyal medya ortamlarında paylaştığı “İstanbul is the new cool” reklam filmlerinin “Göstergebilimsel” analizi yapılmıştır. Analiz sonucuna göre İstanbul markasının hangi arketip kişiliği ile konumlandırıldığı ortaya konulmaya çalışılmıştır. 2010 yılında yayınlanan “Kentsel Markalaşmada Reklamın Önemi: İstanbul Örneği” doktora tezinde 470 kişi ile gerçekleştirilen anket çalışmasında, İstanbul marka kişiliği, Pearson’un Jung’un Arketiplerinden yola çıkarak oluşturduğu 12 arketip kişilikleri bağlamında “Sihirbaz ve Kaşif” olarak ortaya konmuştur. Göstergebilimsel analizin sonucunda, aradan geçen 12 yıllık sürenin ardından, İstanbul reklamları bu iki arketiple mi konumlandırılıyor sorusu cevaplanmaya çalışmıştır.

Bu bağlamda çalışmanın temel sorunsalı:

1.İstanbul marka reklamları bu iki arketipe (Sihirbaz ve Kaşif) uygun biçimde mi tasarlanmaya devam ediyor?

2.Bu arketipler ön planda değilse, İstanbul marka kişilik konumlandırması hangi arketipler etrafında biçimleniyor?

Araştırmanın Yöntemi

Reklamları anlamak, görünenden öte neyi göstermek ve anlatmak istediğini çözümlemekle başlar. Günümüzde bir “imge uygarlığında” yaşıyoruz ve imgenin yazıya, görsel kültürün de yazılı kültüre baskın geldiği bir çağ yaşanmakta (Yücel, 2009). Reklamlarda yer alan imgeleri anlamak, yorumlamak ve vermek istedikleri mesajları anlamlandırmak markanın kişiliğini ortaya koymada önemli rol oynamakta. Görsel simgelerin neyi ifade ettiğini çözümlemek göstergebilimsel bir metotla ortaya konabilir. Görsel imgelerle birlikte metin de bir yapıdır. Çomak’a (2009: 35) göre, bu yapıda metnin yapısal örgüsü ile onu çevreleyen dış gerçeklik de söz konusudur. Metinler, metni çevreleyen dış gerçekliğin oluşturduğu “toplumsal-ekinsel-siyasal” çerçeve örgüsü içerisinde çözümlenmelidir.

Anlam ve anlamın derinlikleri göstergebilimin temel konusudur. Barthes’a (2016) göre, görüntüler, hareketler, şeyler, nesneler kısaca görünen her şey bir söz veya bir dil oluşturmasa da bir anlam oluştururlar. Gösterge, genel olarak, kendi dışında bir şeyi temsil eden ve dolayısıyla bu temsil ettiği şeyin yerini alabilecek nitelikte olan her çeşit biçim, nesne vb. tanımlanır (Çomak, 2009). Göstergebilimsel çözümlemede iki yapı ortaya çıkmakta: Gösteren ve gösterilen.

Barthes (2016) gösterilenler anlatılmak istenen şeyin somut bulmuş hali iken gösterilen, o şeylerin ifade ettikleri anlamlar bütünüdür der. Barthes’a göre; reklam, imgelerle, sembollerle, yeniden anlamlandırma süreçleri ile gerçeği yeniden inşa eder. Kısa süreli reklamlar ya da bir fotoğraf karesi ile oluşan reklamlar ya da kısa sloganlar ve metinlerle tasarlanan reklamlar, gösterenlerinden çok daha derin anlamlar barındırır. Göstergebilimsel analiz ile reklamda gösterenlerin, kültürden kültüre veya kolektif bilinçaltına bağlı derin okuma ve analiz ile neleri gösterdiği yani hangi yan anlamını taşıdığı ortaya konabilir. Bir başka deyişle, her göstergenin düz anlamı ve bu düz anlamdan öte, anlatmak istediği ve yarattığı bir yan anlamı da vardır. Düz anlam-yan anlam ve gösteren-gösterilen ilişkisinin derinlemesine yorumlanma biçimi ve reklamı daha iyi anlamlandırma çabası nedeni ile araştırmada göstergebilimsel çözümleme tekniğinden faydalanılmıştır. Reklamda söz, yazı veya konuşma metni olmadığı için metin analizi yapılmamıştır.

Araştırmada kullanılan göstergebilimsel analizden hareketle çözümleme şu düzlemde yapılmıştır:

1.Edimsel Analiz ve Tematik Analiz

2.Anlambilimsel Analiz

2a. Gösteren

2b. Gösterilen

2c. Kahramanlar

2d. Semboller Ritüeller

3.Reklam Marka Kişilik Analizi

Gösteren (Düz Anlam): Görsel Metin (reklamda yansıtılan tüm görsel öğeler, öğelerin yansıtılma şekli), sözel metin (dış ses, sloganlar, konuşmalar, müzik, jingle, ses efektleri), yazılı metin (slogan, logo ve diğer yazılar).

Gösterilen (Yan Anlam): Görünenin ötesinde reklamda anlatılmak istenen derin mesajlar, izleyiciyi sürüklediği duygular, metaforlar, kültürel kodlar, kolektif bilinçaltı mesajları, arketip kişiliklerine göre yansıttığı kişilik ya da kişilikler.

Kahramanlar: Olayın merkezinde olan kişiler, bu kişilerin yarattığı imgeler ve bu kişilerin gönderme yaptığı kişilikler. Bu kişilerin sosyo ekonomik durumları, yaşam biçimleri, temsil ettiği değerler ve kültürel duruşları.

Semboller/Ritüeller: Reklamın gönderme yaptığı semboller veya ritüellerin anlamları.

Reklamın Genel Analizi: Gösteren ve gösterilen arasındaki etkileşim ve iletişim sonucunda ortaya çıkan yorumdur. Reklamda yer alan imgelerin, simgelerin ne anlam ifade ettiğini, yarattıkları yan anlamların neler olduğunun analiz edilmesidir. Bu çözümlemede, imgelerin oldukları asıllarından başka neyi veya neleri simgeledikleri ortaya konur. Bu çözümlemede, geçmişten günümüze gelen tüm sosyo, kültürel, dini, edebi, felsefi ve derinlemesine analiz yapılır. Reklam metninin neyden bahsettiği, neyi anlattığı, hangi konuları ele aldığı tematik olarak analiz edilir. Reklamda mesajlar amaçsızca oluşturulmaz. Her mesajın bir anlamı vardır. Gündeme aldığı konusu vardır. Reklamda mesajın kimleri hedeflediğini, hangi maksatla tasarlandığı ve bu sürecin doğru biçimde işletip işlemediği analiz edilir.

REKLAM FİLMİNİN ANALİZİ

İstanbul İs The New Cool

Türk Hava Yolları’nın sponsorluğunda Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı tarafından çekilen reklam, İstanbul’u üçlü konsept “yemek-alışveriş-sanat” ile dünyaya tanıtmayı hedefliyor. Ajans, reklamla ilgili şunları açıkladı: “Dünyanın önde gelen seyahat merkezlerinden biri konumundaki İstanbul, şehrin sunduğu eşsiz kültür-sanat, gastronomi ve alışveriş deneyimlerine odaklanan üç yeni filmle tüm dünyaya tanıttık. “Taste in İstanbul is the New Cool”, “Shopping in İstanbul is the New Cool” ve “Art in İstanbul is the New Cool”, başlıklı filmler, 7/24 uyumayan şehir İstanbul’un her yaş, zevk ve bütçeye uygun deneyimlerine odaklanarak şehrin dinamik ve çok yönlü yapısını gözler önüne sermekte. Türkiye’nin hareketli metropolü İstanbul, geçmişin bugünle iç içe geçtiği ve her adımda geçmişten bir kalıntının gün yüzüne çıktığı, cazibe dolu bir şehirdir. Avrupa ve Asya olmak üzere iki kıtanın kavşağında bulunan bu muhteşem şehir, her iki dünyanın da en iyilerini barındırmıştır. Güzel tarihi yerleri, mükemmel mutfağı, canlı gece hayatı, sanat ve müzik festivalleri, inanç kutlamaları, pazar yerlerinin labirentleri ve alışveriş pasajları ile İstanbul’un atan kalbi, Kız Kulesi’nin dikkatli bakışları altında Boğaz’ın ruhu bir gezginin hayalidir.”

Reklamın Edimbilimsel ve Tematik Analiz:

İstanbul is the new cool reklam filmi, toplamda 3 farklı filmin bir araya gelmesi ile oluşturulmuştur. Her bir reklam filmi 30 saniye sürmekte. İstanbul is the new cool reklam filmi, alışveriş, yemek ve sanat başlıklı üç reklam filminin derlenmesi ile 60 saniye sürmektedir. Her bir kısa reklam filmi 35 karedir. Çözümlemesi yapılan reklam filmi 105 karedir. Reklamda görüntüler hızlı akmakta ve her kare bir saniye gibi kısa sürede değişmekte. Özellikle İstanbul’un dron görüntüleri, boğazı, sokakları, restoranları, mağazaları, simge mekanları, sanat mekanları ve hatta sokak etkinlikleri hızlı görsellerle bolca sunulmakta. Reklamın bu dinamik ve akışkan hali nedeniyle çok sayıda görsel kullanılmakta. Bundan dolayı, reklam çözümlemesinde tüm kareler yerine reklamı en doğru biçimde temsil eden kareler incelenmiştir. Birbirine benzer karelerden en belirgin olanı seçilmiştir.

Reklamda dilsel öğe kullanılmamıştır. Reklamda hiç konuşma veya söz kullanılmamıştır. Reklamda hiç yazı kullanılmamıştır. Reklam boyunca Kayseri yöresine ait “Yekte” türküsünün aranjman edilmiş hali, hareketli, ritmi yüksek ve yeni nesil bir tarzla kullanılmış. Türkü DJ “Hey! Dougles” tarafından elektronik müzik ile mix edilmiştir.

Reklam filminde, akıcı ve dinamik biçimde hem görsel ve hem de işitsel öğeler yer almakta. Reklam farklı mekanlarda insanları da içine barındıran akışkan bir yapıya sahip. Müzik, bu akışkan yapıya uyumlu ve Türk ezgilerinin modernize edilmiş biçimde eşlik etmekte. Müziğin içerisinde şehri simgeleyen şehre ait sesler (martı, ortam, vapur vb.) ve görüntünün içeriğine uygun efektler eklemlenmiş. Şehrin akan görüntüleri içinde İstanbul’un simge mekanları farklı bakış açısı ile sunulmakta. Örneğin; dron görüntüleri ile şehir bütün halinde sunulurken, zoom görüntülerle de nesneler öne çıkarılmakta. Son sahne, goturkiye.com ve Türkiye logosu ile tamamlanmakta.

Anlambilimsel Analiz:

Sonuç

Reklam filmi İstanbul markasını üç ana başlıkta tanıtmakta; Yemek, Alışveriş ve Sanat. Reklam filmi, yeni şeyler keşfetmeye hazır öğrenmeye ve neşeye aç gezginler için tasarlanmış. Reklamda önce çıkan en belirgin öge, ışık. Her karede ışıklar dikkat çekiyor. Güneş ışığı, gökyüzü ışığı, sahne ışığı, mağaza ışığı, sokak lambalarının ışığı, şehrin ışıkları vb. Işığın bu kadar aktif kullanılması, izleyicide güven hissi yaratmakta. Görsellerin arasında çok az duyulan vapur sesi, martı sesi, konser sesi, satıcının halıyı açarken çıkardığı ses, sokak sesi gibi sesler müziğe eklemlenmiş. Bu da izleyiciyi o sahneye çekmekte ve o anı hissettirmekte.

Reklamda İstanbul’a gelen turistler, genç, modern, Avrupai ve iş insanı olarak simgelenmiş. Turistlerin bu denli genç ve modern oluşu, İstanbul’un yüzünü batıya çevirdiğini ya da modern bir kişilik çizdiğini göstermekte. Reklamda İstanbul’un köklü tarihi ve farklı medeniyetleri ev sahipliği yaptığı bolca vurgulanmış. Antik Çağ’dan, Bizans’tan ve Osmanlı’dan kalma eserler ön plana çıkarılırken, bu simgeler şehrin tam kalbinde gösterilmiş. Hiçbir tarihi eser şehirden bağımsız sunulmamış. Her eser şehrin bir parçası ve adeta olmazsa olmazı biçiminde sunulmuş.

Turistler her karede mutlu, neşeli, keyifli iken bazı sahnelerde turistler İstanbul’a hayranlıkla izlemekte. El işçiliği ürünler, saraylar, müzelerdeki tarihi eseler ve Boğaz Köprüsü hayranlık yaratanlardan bir kaçı. İstanbul, ziyaretçisine kendine hayran bıraktırıyor ve şaşırtıyor. Adeta beklenmedik olanı sürprizli biçimde karşılarına çıkartıyor.

Filmde Türk misafirperverliği her karede öne çıkarılmış. Güler yüzlü satıcılar, işini özenle yapan ustalar, ellerini açan buyur eden otel görevlileri, turistlerin İstanbul’da harika bir hizmet alacağının mesajını veriyor. İstanbul’da her damak tadını bulabilirsiniz. Sokak tezgahlarının leziz yemeklerinin yanında lüks restoranlarda Türk ve dünya mutfağının yemeklerini en özenle hazırlanmış biçimde tadabilirsiniz. Arkadaş sohbetleri, eğlenceli neşeli anlar veya romantik yemekler sizi bekliyor. Asya ve Avrupa yakasını birbirine bağlayan köprünün ayaklarında, denize sıfır unutulmaz anlar sizi hayrete düşürebilir. İstanbul’da her bütçeye uygun alışveriş seçenekleri mevcut. Özellikle Osmanlı saray kültürünün devamı olan mücevher ve değerli taşlar, el işçiliği ile özenli ustaların ellerinde sunulmakta. Buna karşın İstanbul sokaklarında da güvenle alışveriş yapabilirsiniz. Kız kıza anın tadını çıkarabilirsiniz.

İstanbul’da sanatın her dalı sizleri bekliyor. Muhteşem tarihi dokusundaki tiyatro salonlarında klasik eserleri izleyebilir ya da bir rock konserine katılabilirsiniz. İstanbul, 7/24 yaşayan bir şehirdir. Her yaşa ve zevke uygun sanat aktivitesi ve eğlence tarzı bulunmakta. Gençler konserde çılgınca zıplayıp eğlenirken, klasik sanat tutkunları bale gösterisinin keyfini çıkarmakta. Şehrin tarihi simgeleri olan Galata Kulesi, Kız Kulesi, Ayasofya, Taksim, Boğaz Köprüsü ve Kapalı Çarşı’nın yanında modern simgeleri olan Atatürk Kültür Merkezi ve Çamlıca Kulesi de öne çıkarılmakta.

Film başından sonuna kadar modern Avrupai bir İstanbul çizmekte. Lüks yemek masaları, şaraplar, şık giyimli kadınlar ve erkekler, gece eğlenceye çıkan kadınlar, gece sokaklarda rahat rahat gezen gençler, konserler, sanat etkinlikleri, modern sanat eserleri… Reklam filmi adeta İstanbul’u, tarihini sırtında taşıyan, kültürünü unutmayan ve bunlarla şov yapan modern bir Avrupa şehri olarak konumlandırmakta. İstanbul aslında hem doğu hem de batıdır.

Turistler, İstanbul’da bir keşfe çıkarken, sokaklarını, müzelerini, yemeklerini, tarihi simgelerini, tarihi eserlerini, kültürünü keşfediyor ve her keşif onlarda hayranlık uyandırıyor. Bu hayranlık ve keşfetme heyecanı hatta şoku kendini pek çok karede gösteriyor. İstanbul’a gelen turistler adeta bir kaşif ve kazdıkça, gezdikçe, sokak sokak gördükçe, yemeklerini kültürünü, eserlerini tattıkça sırları içinde sırları keşfediyor. İstanbul sırlarla, bilgilerle, tarihle ve değerlerle dolu bir şehir. Şehir kendini açarak bu sırların keşfedilmesini bekliyor. İstanbul yüzünü batıya yani Avrupa’ya açmak istiyor. Filmdeki tüm kahramanlar batı kültürünün izlerini taşıyor. Ahmet Hamdi Tanpınar’ın belirttiği gibi, gezgin demek keşfeden demek. Bir şehri şehir yapan, tarihi eserlerdir, bedestenlerdir, sanatıdır, şairidir, yazarıdır, ressamıdır.

Reklam filminde özellikle; neşe, eğlence, mutluluk, gülümseyen suratlar, coşku, gençlik, şaşırtıcı aktiviteleri dostluklar, romantizm ön plana çıkmakta. İstanbul turistlere, sadece mutlu anlar değil ayrıca şaşırtıcı aktiviteler de sunmakta. Sokakta müzik dinlerken, klasik müzik konseri ya da bir balo gösterisi izlenebilir. Bu şaşırtıcı durum müzeler için de geçerli. Antik çağlardan, Bizans’tan ve Osmanlı’dan kalma eserleri görebilirken modern sanatın de sergileri sizi beklemekte. Adeta İstanbul bir sihirbaz gibi size farklı durguları hissettirmekte. Keza Türk mutfağı sizi beklerden özenle hazırlanmış dünya mutfağı yemekler de karşınıza çıkmakta. Özellikle, antik sütunlar içinde dans eden genç kızın, sütunlardan geçerek günümüze gelmesi hem keşfin boyutunu hem de sihrin kendisini yansıtmakta. Adeta zaman yolculuğu ile tarihi bir yolculuk yapılmakta.

Sonuç olarak, reklamda öne çıkan temel marka kişilikleri şunlardır:

Neşeli Eğlenceli Gülümseten Misafirperver Genç
Dinamik Şaşırtıcı Büyüleyici Hayranlık Uyandırıcı
Tarihi Gizemli Modern Müşteri memnuniyetine önem veren
İşini severek yapan İşinin ustası becerikli Hamarat

Reklam filminin göstergebilimsel analiz sonucunda, İstanbul marka kişiliği için iki marka kişiliği göze çarpmakta: Kaşif ve Sihirbaz

Kaşif: Özgür ruh, bağımsız, mutluluk, merak, keşfedici, yenilikler arayan, öğrenmeye meralı, heyecanlı.

İstanbul; arayıştan sıkılmayan öğrenmeye meraklı uslanmaz gezginlere kapılarını açıyor. Amacı daha iyi bir dünya arayışı. Bunu reklam filminde İstanbul’un her şeyi iyi yapma saplantısında görmekteyiz. Sınırlamaları sevmeyen bu tipte İstanbul sınırlarını aşmakta adeta bir dünya şehri olmakta. Bireyselliğin ön planda olduğu filmden de görüldüğü gibi Kaşif bireyseldir. Maceracı, yeni deneyimlere meraklı, öğrenmeye açık, tarihi bilgilere değer veren ve bitmek bilmeyen bir keşfetme merakı ön plandadır. Amaç, daha mutlu ve daha keyifli bir dünya hayal etmek. İstanbul da ziyaretçilerine mutluluk, keyif, neşe vaat ederken bunu tarihi ve kültürü öğreterek yani keşfettirerek yapmakta. İstanbul maceralarla, keşiflerle dolu bir şehir. Bu keşif, eğlenceli ve meraklı. Keşfin sonu yok. Bir keşif bitince yeni bir keşif başlıyor. Bunu, reklamdaki hızlı dinamik akan görüntüler ve bitmek bilmeyen etkinlikler sergiliyor. İstanbul sırlarla dolu bir şehir.

Sihirbaz: Risk alabilen, alanında hakim, becerikli, değişim, dönüşüm, mucizevi deneyimler, akışkanlık, debinim, hareket, canlılık, enerji.

İstanbul; neşeden, keyiften, gülmekten, eğlenmekten usanmayan anı yaşarken şaşırmak isteyen meraklılar için kapılarını açıyor. Amacı, sihirli ve mucizevi anlar yaşatmak. Adeta şapkadan tavşan çıkarmak. Büyülemek ve etkilemek. Hayalci, yenilikçi, şaşırtıcı, sürprizlerle dolu bir arketip adeta İstanbul gibi. İstanbul ziyaretçilerini tarihi ile kültürü ile sanatı ile yemek kültürü ile sokakları ile etkinlikleri ile simgeleri ile şaşırtmakta. Bir yandan derin tarih ve kültür sizleri beklerden diğer yanda modern bir dünyayı önünüze sermekte. Sokaklarındaki enerji ve güven duygusu sizi içinizdeki o rahat kişiliğe dönüştürmekte. Burada adeta evinizdeki gibi rahat ve mutlu hissedebilirsiniz. Kapalı Çarşı’dan el işçiliği halı sizi büyülerken usta ellerden çıkan paha biçilemez mücevherler sizi büyülemekte. Adeta bir büyücü bir şaman gibi şehrin etkisi altına kalınmakta. İstanbul, bir sihirbaz gibi hayalleri gerçeğe dönüştüren gizemli bir şehir. Sihirli anlar, mistik deneyimler ve gerçek dünyaya dönüşüm tam da bu arketipin özellikleridir.

Sonuç olarak; Pearson’un 12 arketip kişilk analizi yönteminden yola çıkılarak “göstergebilimel” yöntemle çözümlenen “İstanbul is the new cool” reklam filmi, Kaşif ve Sihirbaz arketip kişiliklerini ön plana çıkarmakta. Reklamın verdiği tüm düz ve yan anlamlar bu iki marka kişiliği ile örtüşmekte. İstanbul eğer bir insan olsaydı, Kaşif ve Sihirbaz olurdu. Araştırma başında da belirtildiği gibi, 12 yıl önce yapılan “Kentsel Markalaşma Reklamın Önemi: İstanbul Örneği” doktora tezinde İstanbul marka kişiliği Kaşif ve Sihirbaz olarak ortaya konmuştur. Aradan geçen bunca zaman sonunda, İstanbul markasının yayınladığı reklam filminde de bu iki arketip kişiliği ön plana çıktığı gözlemlenmiştir.

Kaynakça

Aaker, D. (1991). Marka Değeri Yönetimi, İstanbul, Medicat.

Aaker, D. (1996). Güçlü Markalar Yaratmak, İstanbul, Medicat.

Aktuğlu, I. K. (2009). Marka Yönetimi, İstanbul, İletişim Yayınları.

Anholt, S. (2004). Global Markaların Yere Çuvallamaları, İstanbul, Mediacat.

Anholt, S. (2011). Yerlerin Markalaşması Kimlik İtibar İmaj, İstanbul, Brandage Yayınları.

Barthes, R. (2016). Göstergebilimsel Serüven, İstanbul, Yapı Kredi Yayınları.

Baudrillard, J. (2008). Tüketim Toplumu, İstanbul, Ayrıntı Yayınları.

Borça, G. (2004). Bu Topraklardan Marka Çıkar Mı?, İstanbul, Mediacat Kitapları.

Bruce, B. Harvey, D. (2010). Marka Bilmecesi, İstanbul, Kültür Yayınları.

Burton, G. (2001). Görünenden Fazlası Medya Analizlerine Giriş, İstanbul, Alan Yayıncılık.

Çelikol, M. Açıkel, A. (2012). Dijitoloji Yeni Nesil Pazarlama Satış, İstanbul, Mediacat.

Çiftçi, Ö. (2016). Turistik Destinasyon Ürünlerinin Popülerleşmesinde Sosyal Medyanın Rolü, Akademik Sosyal

Araştırmalar Dergisi, Yıl: 4, Sayı: 33, Kasım 2016 s. 544-551

Çomak, N. İnceoğlu, Y. (2010). Metin Çözümlemeleri, İstanbul, Ayrıntı Yayınları.

Durand, G., (1998), “Sembolik İmgelem”. İstanbul, İnsan Yayınları

Gobe, M. (2001). Emotional Branding, New York, Allworth Press.

Jung, C. G. (2000). Analitik Psikolojinin Temel İlkeleri, İstanbul, Cem Yayınları.

Jung, C. G. (2005). Dört Arketip, Çev. Zehra Yılmazer, İstanbul, Metis.

Kamiloğlu, F. (2010). Kentsel Markalaşmada Reklamın Önemi: İstanbul Örneği, Doktora Tezi, İstanbul.

Kamiloğlu, F. (2015). Reklamlarda Arketip Kullanımı, BrandAge Dergisi, Yıl 2015, ss. 26-30.

Karaman, M. (2010). Sosyal Medya, İstanbul, Mediacat.

Kılıç, B. Öter, Z. (2015). Turizm Pazarlamasında Güncel Yaklaşımlar, İstanbul, Beta Yayınları.

Kim, A. J. Ko, E. (2010). Do Social Media Marketing Activities Enhance Customer Equity?, Journal of Business

Reserach, https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2011.10.014.

Kotler, P. (2000). Pazarlama Yönetimi, İstanbul, Beta.

Kotler, P. Keller, L. (2006). Marketing Management, New Jersey, Prentice Hall.

Kotler, P. Kartajaya, H. Setiawan, I. (2021). Pazarlama 5.0, İstanbul, Nişantaşı Üniversitesi Yayınları.

Kozak M. (2014). Turizm Pazarlaması, Ankara, Detay Yayıncılık.

Kozak, M. Bahar, 0. (2015). Turizm Ekonomisi, Ankara, Detay Yayıncılık.

Küçükerdoğan, R. (2005). Reklam Söylemi, İstanbul, Es Yayınları.

Lindstrom, M. (2005). Duyular ve Marka, İstanbul, Optimist.

Magnavıta, J. (2016). Kişilik Kuramları Kişilik Bilimine Çağdaş Yaklaşımlar, Kocaeli, Psikoterapi Enstitüsü.

Mavnacıoğlu, K. (2021). Dijital Dönüşüm Yeni Medya ve İletişim, İstanbul, Çizgi yayınları.

Mcluhan, M. Povers, B. (2001). Global Köy, İstanbul, Scala Yayıncılık.

Milano, R., Baggio, R., and Piattelli, R. (2011). The Effects of Online Social Media on Tourism Websites. 18th

International Conference on Information, Technology and Travel & Tourism, 26-28 January 2011,

Innsbruck, Austria.

Pritchard, A. Morgan, N. (2006). Turizm Sektöründe Reklamcılık, İstanbul, Mediacat.

Rainisto, S. (2003). Success Factors of Place Marketing: A Study of Place

Marketing Practices in Northern Europe and The United States, Doctoral Dissertation.

Page, S. (1995) .Urban Tourism, Routledge, London and New York.

Pearson, C. (1991). Awakening the Heroes Within: Twelve Archetypes to Help Us Find Ourselves and

Transform the World, New York, Harper Collins Publishers.

Pearson, C. Mark, M. (2002). The Hero And The Outlaw: Building Extraordinary Brands Through The Power Of

Archetypes, New York, Mcgraw-Hill.

Pike, S. (2007) Destination Marketing Organisations, Amsterdam, Routledge Elsevier.

Pritchard, R., S. (2006). Factors of Place Marketing: A Study of Place Marketing Practices on

Northern Europe and The United States, Doctoral Dissertation.

Rızaoğlu, B. (2004). Turizm Pazarlaması, Ankara, Detay Yayıncılık.

Rifat, M., (2009), Göstergebilim’ in ABC’ si, İstanbul, Say Yayınları ABC Dizisi.

Ries, A. Ries, L. (2000). Marka Yaratmanın 22 Kuralı, İstanbul, Mediacat.

Stephan, A. H. (2004). Bilinmeyen Jung, (Çev. Sezer Soner), Ege, Meta Yayınları,

Temporal, P. (2011). İleri Düzeyde Marka Yönetimi, İstanbul, Brandage Yayınları.

Tosun, B. (2014). Marka Yönetimi, İstanbul, Beta Yayınları.

Türkay, O. (2014). Destinasyon Yönetimi, Ankara, Detay Yayıncılık.

Ünlüönen, K. Tayfun, A. Kılıçlar, A. (2014). Turizm Ekonomisi, Ankara, Nobel Kitap.

Qualman, E. (2011). Socialnomics: How Social Media Transforms the Way We Live and Do Business, New

Jersey: John Wiley & Sons.

Yücel, H. (2009). Metin Çözümlemleri, Editör: Yasemin İnceoğlu, Nebahat Çomak, İstanbul, Ayrıntı yayınları.

İnternet Yayınları:

Anadolu Ajansı, https://www.aa.com.tr/tr/kultur-sanat/turkiyenin-global-tanitim-kanali-goturkiyecom-3-milyon-tekil-ziyaretciye-ulasti/2156707, Erişim tarihi: 08.10.2022

BBC, Carl Gustav Jung: Face to Face (1959), John Freeman Röportajı, https://www.youtube.com/watch?v=7SaJrWV_qss, Erişim tarihi: 15.09.2022

CittaSlow, https://www.cittaslow.org/, Erişim tarihi: 05.10.2022

CNN, https://edition.cnn.com/2022/06/03/middleeast/turkey-name-change-mime-intl/index.html, Erişim tarihi: 08.10.2022

CNN, https://edition.cnn.com/travel/article/mastercard-global-destination-popular-cities-index/index.html, Erişim tarihi: 08.10.2022

GWI Social Media Report, https://www.gwi.com/reports/social, Erişim tarihi: 08.10.2022

Ipsos Araştırma, https://www.ipsos.com/sites/default/files/ct/news/documents/2021-10/NBI-2021-ipsos.pdf, Erişim tarihi: 08.10.2022

Havayolu101, https://www.havayolu101.com/2012/07/04/sosyal-medyanin-seyahat-sektorune-etkisi-ne-kadar/, Erişim tarihi: 08.10.2022

Mastercard, https://www.mastercard.com/news/insights/2019/global-destination-cities-index-2019/, Erişim tarihi: 08.10.2022

Medyascobe, https://medyascope.tv/2019/08/27/tuik-arastirmasina-gore-turkiyede-internet-kullanim-orani-yuzde-753/, Erişim tarihi: 08.10.2022

PR News, https://www.prnewswire.com/news-releases/global-city-lab-releases-2019-global-top-500-cities-300979442.html, Erişim tarihi: 08.10.2022

T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Tanıtma Genel Müdürlüğü, https://tanitma.ktb.gov.tr/, Erişim tarihi: 08.10.2022

The Mori Foundation, https://mori-m-foundation.or.jp/english/ius2/gpci2/index.shtml, Erişim tarihi: 02.10.2022

TIME, https://time.com/6123998/gpci-power-cities-pandemic/, Erişim tarihi: 17.09.2022

Trip Advisor, https://tripadvisor.mediaroom.com/TR-about-us, Erişim tarihi: 08.10.2022

Turizm Günlüğü, https://www.turizmgunlugu.com/2019/10/07/iste-turkiyenin-2023-turizm-stratejisi-master-plani/, Erişim tarihi: 15.09.2022

TURSAB, https://www.tursab.org.tr/assets/assets/uploads/dunya-turizm-istatistik/2019-turkiye-siralamasi.pdf, Erişim tarihi: 08.10.2022

Türkiye İstatistik Kurumu, https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Turizm-Istatistikleri-IV.Ceyrek:-Ekim-Aralik-ve-Yillik,-2019-33669, Erişim tarihi: 08.10.2022

Türkiye Kültür Portalı, https://www.kulturportali.gov.tr/, Erişim tarihi: 08.10.2022

Türkiye Turizm Stratejisi – 2023 – Resmi Gazete, https://www.resmigazete.gov.tr › eskiler › 2007/03, Erişim tarihi: 15.09.2022

Türkiye Turizm Tanıtım Geliştirme Ajansı, https://tga.gov.tr/, Erişim tarihi: 08.10.2022

UNESCO, https://www.unesco.org.tr/Pages/88/129/UNESCO-Yarat%C4%B1c%C4%B1-S%CC%A7ehirler-Ag%CC%86%C4%B1, Erişim tarihi: 03.10.2022

UNWTO, https://www.unwto.org/content/signing-ceremony-turkey-2018, Erişim tarihi: 19.09.2022

UNWTO, https://www.unwto.org/tourism-data/unwto-tourism-dashboard, Erişim tarihi: 08.10.2022

Hootsuit, (2022). We Are Social 2022 Raporu, https://www.clicksus.com/we-are-social-2022-raporu, Erişim tarihi: 15.09.2022

Sahne	Gösteren	Gösterilen	Kahraman	Ritüeller
	Merkezde Ayasofya Camii, İstanbul silueti, deniz, gün doğumu, gemi, gökyüzü, bulutlar	Ayasofya, Bizans ve Osmanlı mirası olarak İstanbul’un simgesidir. Önce kilise, cami, müze ve bugün tekrar camii olarak kullanılmakta. İstanbul’un köklü tarihi. Farklı kültürlerin beşiği. Tarihi keşfetmek.	Fatih Sultan Mehmet, I. Justinianus. Ayasofya, 537 yılından bu yana tüm ihtişamı ile dimdik ayakta duran İstanbul’un simgesi tepeden şehre bakmakta.	Tarih, Bizans, Osmanlı, 1453 İstanbul’un fethi, Dinler, İslam, Hristiyanlık.
	Merkezde Kız Kulesi, uçan martılar, denizden geçen gemi, İstanbul silueti, gün doğumu	Kız Kulesi, İstanbul’un simgesi ve siluetinin parçasıdır. Tarihi M.Ö. 24 Bizans’a kadar gidiyor. İstanbul’un köklü tarihi. Farklı kültürlerin beşiği.	Antik Çağ’dan beri dimdik ayakta duran Kız Kulesi. Ona eşlik eden martılar.	Şehirle özdeş martılar, Boğaz hattı vapuru, vapurda gezinti ve martılara simit atma ritüeli. Kız Kulesi’nin hikayesi.
	Merkezde Galata Kulesi, İstanbul silueti, deniz, gün doğumu	Tarihi Bizans, Cenevizliler ve Osmanlı’ya kadar gider. İstanbul’un köklü tarihi. Farklı kültürlerin beşiği.	Yüzyıllardır ayakta tutan Galata Kulesi, tepeden İstanbul’u adeta gözlemekte ve korumakta. Hezarfen Ahmet Çelebi.	Hezarfen Ahmet Çelebi’nin uçuş deneme hikayesi. Bir tepeden İstanbul’u izlemek.
	İnce belli bardakta tutulan ve karıştırılan Türk çayı, Kız Kulesi, balıkçı teknesi, deniz, İstanbul silueti, güneş ışığı	Türk kültürünün vazgeçilmezi ince belli bardakta çay. Kız Kulesi’ne yani tarihe bir bakış. Güne İstanbul manzarası ile başlamak.	Ana lezzet katan Türk çayı.	İnce belli bardakta çay içmek, içine şeker atıp karıştırmak.
	Genç kız gökyüzüne güneşe doğru simit tutar, gün ışığı	Simit, Türk kültürünün simgesidir. Güneşi simidin içine almak, neşe, eğlence ve oyun.	Simidi güneşe tutan neşeli gülümseyen genç kız. Simit bu neşeye katkı sağlayan kültürel bir öge.	Bir önceki görselin devamı olarak çay ve simit ikilisi ile Türk kahvaltı geleneği.
	Bir çift kahvaltı etmekte, Türk kahvaltı sofrası, martılar, deniz, İstanbul manzarası, güneş ışığı	Türk kültüründe çayla yapılan kahvaltı vazgeçilmezdir. Gün ışığı, enerji, aydınlık, neşe, mutluluk, huzur, martılar ve masalsı bir sahne. Yemenin yarattığı haz.	Türk kahvaltısı ile mutlu bir çift. Genç, modern ve Avrupai bir tarz.	Türk kahvaltısı ve çay içme ritüeli..
	Bakır cezvede köpüren Türk kahvesi, yanan kömür	Köpüklü Türk kahvesi, kültürel simge. 1453 yılında Osmanlıya gelen kahve, Osmanlı tarihinin de simgesi. Yanan közün sıcaklığı ve ışığı, samimiyet dostluk simgesi. Yeni tatları keşfetmek.	Kahve, dostlukları perçinleyen, 40 yıl hatırı sayılan bir kahraman. İnsanları birbirine bağlayan, muhabbeti ve dertleşmeyi sağlayan.	Dost meclisi, kahve muhabbeti, kahvenin 40 yıl hatırı vardır. Kahve falı ritüeli. Geleceği görme.
	Fıstıklı Türk baklavası, 4 parça, siyah tabak, çatalla uzanan el	Osmanlı ve Türk mutfağının simgesi. Fatih Sultan Mehmet döneminde ilk kez sarayda pişirildi.	Türk misafirperverliğini simgeleyen kahraman	Tatlı yiyelim, tatlı konuşalım. Tatlı ikramı, Misafirperver
	Ortaköy Camii, deniz, közde mısır satan seyyar satıcı, mısır yiyen şapkalı adam	İstanbul’un meşhur sokak satıcıları ve sokakta yemenin keyfi. Farklı kültürdeki insanların sokak lezzetlerini sevmesi. Bir lezzet keşfi. Ekonomik yemek.	Mısır satan seyyar satıcı ve mutlu bir şekilde mısırını yiyen ama bunu yerken İstanbul’u hayranlıkla izleyen genç turist.	Sokak satıcılarından yemek. İstanbul’da her köşe başında bir lezzet.
	Kumaş servis peçetesini müşteriye seren, gülümseyerek hizmet eden garson, mutlu müşteri, arkada mavi ağaçlı tablo, masada şarap	Hizmete ve müşteri memnuniyetine önem vermek. Mutlu etmek. İşini sevgiyle yapmak. Dünya mutfağında ustalık. Alkol servisi ile Avrupai bir şehir imajı.	Müşterisini mutlu eden ve işini severek yapan garson. Takım elbiseli mutlu iş insanı.	Müşteri memnuniyeti. Hizmette kalite. İşinde ustalık, beceri.
	Beyaz önlüklü aşçı, arkada fulü mutfak, merkezde dünya mutfağı örneği somon yemeği	Sadece Trük mutfağı değil dünya mutfağında ustalık. Her lezzeti en iyi yapmak. İşinin titizlikle yapmak. İşine önem vermek.	Yemeği en ince detayına kadar özenle hazırlayan aşçı.	Elimizden her iş gelir. Her işi ustalıkla, özenle, severek yaparız.
	Gece, Boğaz Köprüsü, sahilde yemek yiyen iki çift, gece şehir ışıkları	İstanbul’un yarattığı dostluk ortamı, yemeğin verdiği mutluluk, tarihin, boğazın ve denizin ortasında modern iki genç çift. Şehre duyulan hayranlık. İşaret parmağı ile köprüyü göstermesi, şehri keşfetmenin hazzı. İstanbul’u keşfetmek.	Genç, modern, Avrupai iki çift. Mutlu, neşeli ve meraklı.	Birlikte yenilen akşam yemekleri. Boğazda yemek. Deniz kenarında bir akşam yemeği.
	Çamlıca Kulesi’nde romantik yemek yiyen çift, gece, İstanbul manzarası, şehir ışıkları, şarap	Romantik bir çiftin kadeh tokuşturmasına şahitlik eden İstanbul. Neşe eğlence kadar romantizmin de şehri. Şarap içen mutlu aşık modern bir çift.	Romantik anlar yaşayan bir çift.	Kadeh tokuşturma, kutlama, romantik bir yemek.
	Kapalı çarşıda elini açmış hoş geldiniz diyen satıcı, çiniler, vazolar, hediyelik eşyalar, gülümseyen adam	Kapalı Çarşı turistlere hoş geldiniz diyor. Samimi, dostane gülümseyen bir satıcı kapılarını turistlere açıyor. Türk kültürünün misafirperverliği, ışıklı aydınlık bir ortam, güven duygusu.Özel yapımı ürünler.	Kollarını gülümseyerek açan, Türk misafirperverliğinin örneğini gösteren satıcı.	Buyur etmek, karşılamak, misafir etmek, ağırlamak.
	Kapalı Çarşı’da halı satıcısı, açılmış halı, Türk motifli halılar, müşteriler, mağaza ışıkları	Birbirinden güzel ve kıymetli Türk halıları, el işçiliği, uzmanlık. Satıcının güler yüzlü hizmeti, işini severek yapması. Türkiye’de alışverişin cazibesi. Müşterinin ne kadar güzel ağırlandığı. Arkadan gelen aydınlık, güven duygusu.	Ürünlerini keyifle sergileyen, giyimine özenli, temiz, samimi Türk misafirperverliğinin örneğini gösteren satıcı.	Türk usulü satış. Türk usulü halı açma gösterme.
	Taksim sokağı, tramvay, alışveriş yapmış gülümseyen bir çift, Türk bayrakları	Türkiye’de sokaklarda güvenle gezebilir, alışveriş yapabilirsiniz. Taksim’deki Tramvay görseli bizi tarihi bir yolculuğa çıkarıyor. Alışveriş yapmanın verdiği keyfin çiftin yüzünde yansıması. Her bütçeye uygun alışveriş yapılmakta. Türk bayrağı, izleyiciye Türkiye’de olduğunu hatırlatıyor.	Güvenli ve keyifli bir alışveriş yapan çift. Taksim sokaklarında neşe ile gezmekte sokakları keşfetmekte.	İstanbul’da her kitleye uygun alışveriş yapılır. İstanbul’un her köşesinde güvenle alışveriş yapılır.
	Kapalı Çarşı’nın kuş bakışı görünüşü, kiremitler ve kubbeler	Kuş bakışı, Kapalı Çarşı’nın ihtişamına bakmak. Çarşının ne kadar tarihi değerde olduğunu göstermek. Kubbelerin ihtişamını etkileyici biçimde sunmak. 1461’de temeli atılan çarşı, Osmanlı tarihi ve kültürünün mirasıdır.	60’a yakın sokağı ve 3600 mağazası ile devasa bir çarşı o tarihi dokusu hiç bozulmadan dimdik ayakta.	Osmanlı’dan günümüzde gelen alışveriş kültürü.
	Tasarımı özenle inceleyen mücevher tasarımcısı, kıymetli taşlı yüzükler, büyüteç	İstanbul, takı tasarımında ve el işçiliğinde başarılıdır. Burada ustalar işini özenle titizlikle yapar. Ürünler gerçektir. Kişiye özel tasarlanır.	İşini özenle ve titizlikle yapan, büyüteç ile yaptığı kıymetli taşı yüzüğü inceleyen usta.	Ustalık, zanaatkarlık, kıymetli taşlar, Osmanlı mirası.
	Mücevher mağazası, özel tasarım vitrin, eldivenli kadın elmas gerdanlık vitrini koyuyor	Lüks, üst segment alışveriş olanağı. İstanbul’da her bütçeye uygun alışveriş mevcut. Çok kıymetli paha biçilemez takılar el işçiliği ile sunulmakta.	İşini özenle yapan satıcı. Göz kamaştıran göz alıcı pırlanta kolye. Bu kolyeyi yapan Türk ustalar.	Mücevherler Osmanlı sarayının simgesidir. Sultanların mücevherleri. Lüks yaşamın simgesi.
	Gülümseyen Avrupai iki genç kız, alışveriş sırasında denenen küpeler, mağazanın ışıkları	Neşeli, gülümseyen, yaptığı alışverişten gayet memnun genç Avrupai iki kız. Muzırca küpelerini kulaklarına getirip eğlenmekte. İstanbul’da her yaş grubuna uygun alışveriş ve takı seçenekleri mevcut.	Alışveriş yapmaktan keyif alan iki genç kız.	İstanbul’da alışveriş demek mutluluk demek.
	Hayranlıkla çinilere bakan kadın ve erkek, Türk çinileri ve hediyeleri mağazası	İstanbul’da satılan el işçiliği ürünler hayranlık yaratır. Modern giyimli iki iş insanı mağazada ürünleri hayran hayran incelemekte. İstanbul, misafirlerini şaşırtan ve kendine hayran bırakan şehir.	Ürünlere hayranlıkla bakan bir çift.	İstanbul’un değerlerini keşfetmek.
	Gülümseyen bir erkek otel görevlisi içeriye davet ediyor, otel lobisi, ışıklar	Türk misafirperverliğini sergileyen otel görevlisi eli ile hoş geldin işareti yaparak müşterileri içeri buyur ediyor. İşini severek ve güler yüzle yapan genç. Otel tertemiz ışıl ışıl ve modern. Burada evinizde gibi hissedersiniz.	Gülümseyen ve içeri buyur eden otel görevlisi genç.	Türk misafirperverliği, güler yüz, hizmette kalite, samimiyet, müşteri memnuniyeti.
	İstanbul’un gece manzarası, ışıklı şehir, gökdelenler, modern binalar	İstanbul tarihi bir şehir olsa da modern dizaynı ile bir metropol de aynı zamanda. Modern binaları, 7/24 yaşayan sokakları ile dünya şehri. Gece olmasına rağmen hala trafik olması şehrin gece de yaşadığını simgeliyor	7/24 yaşayan, hızlı, dinamik, aydınlık, güvenli bir şehir.	Gece hayatı, 24 saat yaşayan bir şehir.
	Antik dönem sütunları, sütunlar arasında gezen dans eden gülümseyen genç kadın, arkada şehir	İstanbul’un modern halinin yanında tarihi mirası da öne çıkarılmakta. Antik dönemden kalma sütunların içerisinde dans eden genç bir kız. Adeta zamanda yolculuk yapmakta. Sütunların arasından geçip günümüze gelmekte. İstanbul adeta zamanlar arası geçiş yapan, bir zamandan diğer zamana bizi taşıyan bir şehir.	Adeta geçmişten günümüze ya da günümüzden geçmişe gidip gelmeyi simgeleyen ve bu dans ile yapan bir genç kız.	Zamanlar ve mekanlar arası yolculuk. İstanbul aynı anda sizi geçmiş eve geleceğe taşır.
	Camiyi hayranlıkla izleyen bir erkek, caminin büyük avizeleri ve ışıkları, Arapça minyatürler	Caminin ihtişamını hayranlıkla seyreden bir erkek turist. Onu zamanda yolculuğa çıkaran Cami ve caminin avizeleri ile onu aydınlatmakta. Adeta tarih dersi vermekte. Turistin mutluluğu ve şehrin ona açtığı kapılardan geçmesi, bir mistik yolculuk gibi.	Caminin yani sanatın, tarihin, gizemin etkisi altında kalan turist.	İslam dini, inanç, kutsallık. Zihinsel, tarihi ve mistik bir yolculuk. İstanbul’un değerlerini keşfetmek.
	Taksim, tramvay, sokak sanatçıları, gençler	İstanbul’da her köşe başında sanatın izlerini bulabilirsiniz. Taksim’de tramvay önünde müzik yapan gençler. İstanbul sokakları bu kadar neşeli, dinamik, eğlenceli ve sanatla iç içe.	Sokakta müzik icra eden iyi giyimli gençler.	Mutlu anlar, neşeli sokaklar, güvenli sokaklar, genç ve dinamik bir şehir.
	Boğazdan geride köpüklerini bırakan klasik Boğaz hattı gemisi, deniz, gökyüzü, sağda ışıklar	Reklam filminin arasında seyirciye İstanbul’da olduğunu hatırlatıcı görsellerden biri. Boğazın muhteşem derinliği, klasik şehir hatları vapurunun sesi ve arkasında bıraktığı köpük. Adeta o vapurda biz de seyahat ediyoruz. İzleyiciyi de peşinden alıp sürükleyen bir manzara.	Seyirciyi içine alan ve boğazda gezdiren tarihi boğaz hattı vapuru.	Yolculuk, şehri keşfetme. Yeni yerler görme ve keşfetme.
	Müze, Osman Hamdi Bey’in Kaplumbağa Terbiyecisi tablosu, tabloyu inceleyen bir erkek, tablo ışığı	Osmanlı döneminin ünlü tablolarından birini hayranlıkla izleyen bir turist. Tablo bizi tarihi bir yolculuğa çıkarıyor. Karanlıkta kalan turisti adeta aydınlatıyor. Paha biçilemez tarihi eserler sizi bekliyor.	Tabloya bakan turist. Tablonun ışığına kendini merakla bırakan ve tarihi bir yolculuk yapan turist.	İstanbul’da müzelerin ve kıymetli eserlerin varlığı.
	Gösterişli bir tiyatro salonu, ışıklar, orkestrayı yöneten şef, izleyiciler	İstanbul’da modern sanatı her dalı bulunmakta. Klasik konser, balo bunlardan sadece bir kaçı. Gösterişli tarihi bir salonda klasik müzik konseri icra edilmekte. Işıklar bizi aydınlatmakta.	Orkestrasına komut veren şef.	Modern sanatla iç içe bir şehir.
	Modern giyimli erkek izleyici tiyatro salonunun üst kat locasından büyüteçli sahne gözlüğü ile sahneyi izler	Takım elbiseli genç erkek locasına oturur ve özel sahne gözlüğünü takarak sahneyi izler. Burada sanata çok değer veren, sanatı yakından takip eden bir kitlenin İstanbul’a geldiğini göstermekte. İstanbul’daki sanatsal etkinlikler bu uzman kişileri de tatmin etmekte. Yani sanatın en iyisi icra edilmekte.	Sahneyi daha yakından izleyebilmek için özel gözlük kullanan takım elbiseli bir sanat aşığı.	Sanatla iç içe bir şehir.
	Gösteri sahnesi, ışıklar, balerinler ve balerini kaldıran balet, balo gösterisi	Sahnede balo gösterisi yapan balerin ve baletler. İstanbul’da modern sanatın her dalı izlenebilmekte. Sahne ışıkları kareyi cazibeli hale getirmekte.	Balerinler ve baletler.	Modern sanatla iç içe bir şehir.
	Kalabalık konser alanı, ışıklar, sahnede uzun saçlı davulcu, davuldan çıkan su ile şov yapıyor	İstanbul’da sanatın her dalına ait etkinlikler mevcut. Bir modern müzik konseri. Davulcu davuluna vurmakta ve davuldan sular fışkırmakta. Gençlik eğlenmekte. Coşku ve enerji çok yüksek. Sahne ışıkları bizi aydınlatmakta.	İzleyenleri coşturan ve şovunu yapan davulcu.	Gençler için popüler konserler
	Konser alanındaki gençler zıplamakta, iki genç kız eğlenmekte, kalp işareti yapmakta	Konserde zıplayarak coşkuyla eğlenen gençlik. Bu gençler arasında iki kız, mutluluğunu ifade etmek için elleri ile kalp işareti yapıyor. Şehre duyulan aşk ve andan duyulan mutluluk. Genç kızların konseri rahatlıkla izlemesi, şehrin güvenli olduğunu da simgeliyor.	Konser izlerken mutluluklarını elleri ile kalp yaparak gösteren iki genç kız.	Gençler için konserler ve etkinlikler
	İstanbul sokağı, gece, arkada sokak lambaları ve gemi ışıkları, modern kıyafetler gece eğlenmeye çıkan 4 kadın, gülen yüzler	Reklamın son vurucu görseli, gece kıyafetleri ile eğlenmeye giden 4 genç modern kadının rahatlığı ve neşesi. Arkada şehrin ışıkları onları aydınlatmakta ve korumakta. İstanbul’da sokaklar ve gece hayatı güvenlidir.	Gece eğlenmeye çıkan 4 kadın.	İstanbul’un güvenli gece hayatı ve sokakları.
	Gece İstanbul manzarası, şehir ışıklar, köprü, merkezde Çamlıca Kulesi, ışıklı Türk bayrağı	Reklam biterken iki görsel kullanılmış. Bunlardan biri Çamlıca Kulesi. Her şehrin bir görsel ikonu vardır. İstanbul için de Çamlıca Tepesi kullanılmakta. Türk bayrağı, ülkenin gücünü simgelemekte. Bu görkemli ve modern yapı, şehrin tarihine saygı duyarken modern ve yenilikçi çizgileri de ortaya koyuyor.	Şehri 7/24 kontrol eden, şehre modern bir çizgi katan Çamlıca Kulesi.	Modern şehir imajı ve güven.
	Merkezde Boğaz Köprüsü, İstanbul manzarası, gece, şehir ışıkları, deniz, gökdelenler, Türkiye logosu ve web sayfası logosu	Reklamın son karesi İstanbul’un en belirgin simgesi olan Boğaz Köprüsü (15 Temmuz Şehitler Köprüsü) ile bitiyor. İki yakayı birbirine bağlayan, Asya ve Avrupa’yı bir araya getiren, 7/24 yaşayan, ışıklı, eğlenceli, şaşırtıcı, keşfedici, tarihi şehir. Bir yanı tarih kokuyor diğer yanı modernizm. Bu şehirde çıkacağınız yolculukta aradığını her şeyi bulabilirsiniz. Y ada bu şehir sizi bir yolculuğa çıkarır ve aradığınızı buldurur.	Asya ve Avrupa yakasını birbirine bağlayan 15 Temmuz Şehitler Köprüsü. Geçmişi ve günümüzü birbirine bağlayan bir zaman yolculuğu.	İstanbul, tarihi, zamanı, kültürleri birbirine bağlayan bir köprü.

TANIŞALIM…

Fatih Portakal’dan yeni kitap: Aklımla Dalga Geçme!

Süperlig’in sorunları kişisel değil sistemsel

Model konusuna karşıyım

Hülya Gedik, babasının hayalini mezun ettiği mühendislerle gerçekleştiriyor

SOSYAL MEDYADA ARKETİPSEL KENT MARKA KİŞİLİĞİ YARATMA STRATEJİSİ: İSTANBUL MARKA ÖRNEĞİ

CEVAP VER İptal

POPÜLER MESAJLAR

Fatih Portakal’dan yeni kitap: Aklımla Dalga Geçme!

Basın ve PR ilişkisine suni teneffüs şart

Perakende sektöründe dijital geleceğin 4 trendi

POPÜLER KATEGORİLER

Medya ve reklam yatırımları 2023

Marka Değeri